Nhạc Lá

Trong chiếc cặp vẽ của họa sĩ Phan Thạch mà Loan giữ từ sau khi ông qua đởi, có một cuốn vở ghi chép, một tờ giấy viết mấy lời dặn dò và một tấm sơ đồ.

Sáng nay, chuẩn bị đi rừng, Loan mở cặp lấy tấm sơ đồ bỏ vào túi. Ngoài đồ ăn trưa, em còn đem theo mấy thẻ hương và chiếc đèn pin. Em đến trước bức tranh cây Chò nghìn-tuổi lầm thầm khấn:

ơi Chò nghìn tuổi ơi.

Tôi cầu khẩn xin Người.

Ban cho tôi chiếc lá.

Tôi tấu nhạc dâng đời...

Cây chò trong tranh rung động tán lá, rồi một chiếc lá tách ra nhè nhẹ rơi xuống hai bàn tay Loan thành kính đưa lên. Em đặt lá lên môi. Em thổi khúc nhạc tạ ơn và vừa thổi tiếp những khúc nhạc tùy hứng, vừa thong thả ra khỏi nhà. Tất nhiên, như thường lệ, có Chíp Chiu bay theo em và Nhót nhảy theo em.

Loan đi tới cánh rừng phía đông thành phố. Em vẫn đi đúng con đường mòn cũ mà bác Phan Thạch đã đi thời kháng chiến và bác từng dẫn em di hồi bác còn sống. Quang cảnh đổi thay dễ sợ. Những khu rừng già còn sống sót sau các trận bom B52 mà bác Phan Thạch đã chỉ cho Loan thấy cũng đã bị người ta chặt trụi, rồi cuộc tàn phá của trận lũ bùn càng khiến cảnh núi rừng thêm điêu tàn thảm hại.

Vườn cà phê của bác Phan Thạch ngập lút trong cỏ hoang, ngấn bùn tới gần ngọn cây. ở mạn ven suối, mấy vạt cà phê bị trốc gốc. Ngôi nhà thì vẫn nguyên, chỉ bị tốc mất ít tấm lá mây. Rặng thông quanh nhà mà xưa kia con Nhót sống trên đó cũng còn. Nhận ra chốn cũ, Nhót nhảy phắt lên cành thông, chuyển từ cây nọ sang cây kia. Nhưng rồi nó lại nhảy xuống cạnh Loan dáng vẻ ngơ ngơ ngẩn ngẩn rất tội nghiệp. Loan nhận thấy, dù trời đang có gió, thông vẫn không reo. Chợt nghĩ đến chiếc lá kỳ diệu mà cây Chò Nghìn Tuổi trong bức tranh của bác Phan Thạch đã ban cho em, Loan bèn đưa lá lên môi. Em thổi khúc tưởng niệm. Lạ thay, rặng thông dường như nghe được tiếng nhạc lá của em.

Thông cất tiếng reo vi vút buồn buồn, hòa cùng tiếng nhạc lá. Mới đầu Loan không dám tin ở tai mình.

Nhưng em thử ngừng nhạc lá một chút, thì nghe thấy tiếng thông reo còn nuối theo tiếng nhạc, và khi em ngừng hẳn nhạc lá hồi lâu thì thông không reo nữa.

Loan không mở cửa vào nhà. Em sợ cái trống trải lạnh lẽo trong đó. Em bần thần đi quanh nhà, vòng ra đằng sau. Cái máng nước bằng ống nứa vẫn dẫn nước về chảy lóe róc. Em chỉnh lại mấy cây nứa bắt chéo chống máng nước cho ngay ngắn, gạt những chiếc lá khô nằm trên máng làm nghẽn dòng chảy.

Loan đi lên vườn tượng. Các bức tượng và các ngôi mộ liệt sĩ đều bị lũ lấp trong cỏ hoang. Loan phải vạch cỏ mới tìm ra cái lối đi lát đá dẫn tới mộ bác Phan Thạch và bia tưởng niệm liệt sĩ Lữ Thị Châu Uyên ở cạnh cửa hang.

Một lớp cỏ xanh mịn phủ đều lên mộ họa sĩ Phan Thạch và bên trên lớp cỏ, hàng nghìn con bướm đủ màu đậu sít nhau thành một tấm thảm hoa, vẫn y nguyên như khi ông mới mất. Những cánh bướm luôn rung động khiến tấm thảm hoa luôn luôn đổi màu, các màu theo nhau biến hóa vô tận. Loan thắp hương trên mộ và bia tưởng niệm, đàn bướm vẫn không hề có con nào rời đi.

Ngồi lặng bên mộ, Loan bồi hồi nhớ lại thuở bác Phan Thạch còn sống, nhớ những khi hai bác cháu trò chuyện từ xa bằng nhạc lá. Em lấy chiếc lá trong túi ra thổi nhạc. Em thổi khúc tưởng niệm rồi khúc tạ ơn. Sau đó em thổi tất cả những khúc nhạc em đã sáng tác như bác Phan Thạch vẫn thường gọi thế, kể cả những khúc tùy hứng em nhớ được.

Loan thổi say sưa, những khúc nhạc dẫn em vào một giấc mơ. Em gặp bác Phan Thạch. Râu tóc bác bạc phơ.

Bác xoa đầu em, hôn lên mái tóc em khét nắng. Bác nói:

- Nhạc con sáng tác hay lắm. Con gắng lên?

Hai bác cháu bay lượn lang thang trong những cánh rừng bạt ngàn giữa cơ man là chim và bướm cùng lượn bay, cùng vui hát. Rồi không thấy bác đâu nữa. Bấy giờ em mới biết em vừa mơ một giấc mơ.

Quanh em, một đàn bướm, một đàn chim rất đông đang bay lượn. Bướm múa theo tiếng nhạc. Chim hót hòa cùng tiếng nhạc. CÓ phải chim và bướm từ trong giấc mơ bay ra thành chim thật bướm thật? Em không biết. Em không phân biệt nổi mơ và thực. Em thấy rõ những con bướm đậu sít nhau thành tấm thảm hoa trên mộ bác Phan Thạch thì vẫn đậu nguyên đó, còn đàn bướm bay lượn kia là một đàn bướm khác mới xuất hiện. Chíp Chiu đậu trên vai em. Nhót múa bên em. .

Rồi Loan đi vào hang. Em khoát tay ra hiệu cho các bạn chim, các bạn bướm ở lại bên ngoài. Trong hang, các bức tượng của bác Phan Thạch vẫn ở nguyên vị trí cũ. Nhưng khối đá lớn giữa hang lại đã là một pho tượng Phật. Thì ra trước khi qua đời bác phan Thạch đã kịp biến khối đá thành pho tượng Phật, nay Loan mới thấy vì từ khi bác mất em không vào hang.

Loan mở tấm sơ đồ xem kỹ lại. Tay cầm chiếc đèn pin, em vòng qua đằng sau pho tượng Phật bước về cuối hang. Trong này mờ mờ tối. Loan bấm đèn pin soi Vách đá kín mít. Em sải bước đo dọc chân vách đá Một, hai, ba... Đến bước thứ bốn mươi hai, em dừng lại, lẩm nhẩm tính rồi bước thêm bảy bước nữa.

Dưới ánh đèn pin, hiện ra một khoảng trống hẹp và cao chỉ đủ một người vào lọt. loan rọi đèn. Bên trong tối om, thấy ghê ghê. Ngần ngừ mấy giây, em quả quyết bước vào. Em dò dẫm bước từng bước thận trọng. Trống ngực em đập thình thịch. Không biết sẽ gặp phải những gì bất trắc ở đằng trước? Vách đá hai bên kéo dãi tạo thành một hành lang sâu hun hút.

Mỗi bước chân nghe phát ra tiếng lạo xạo. Loan cúi xuống quờ tay rờ thử. Hóa ra đó là một lớp sỏi lẫn cát ẩm ẩm. CỐ nén hồi hộp, em bước tiếp. Trong hang mát lạnh mà mồ hôi túa ướt đẫm trán lăn cả xuống mắt. Em đưa tay áo quệt, chùi, tay kia vẫn không rời chiếc đèn pin. Vách đá hai bên mở rộng, vòm hang cũng cao dần. Loan soi đèn xem lại sơ đồ, thấy các dấu hiệu chỉ dẫn đều khớp với thực tế. Yên tâm, em bước tiếp, chiếc đèn pin lia qua lia lại. Lòng hang mở ra rất rộng. CÓ vẻ đây là một khoảng hang khác được thông với cái hang bên ngoài bằng một hành lang.

Bỗng Loan giật bắn cả người bởi một âm. thanh lạ:

Pâm...!âm... â...âm!

Vách đá truyền vang tiếng "pâm" kéo dài một lúc lâu mới dứt. Không phải tiếng người. Vậy tiếng gì? Hay đây là tiếng của vị thần trấn ngự hang này? Trống ngực Loan lại đập thình thịch, dồn dập hơn trước. Dựa lưng vào vách đá, hai tay ôm lấy ngực, miệng em lầm rầm vừa như khấn vừa như tự nói với mình. Thần nhân từ, thần thương em, em đâu có làm gì xúc phạm, em chỉ làm theo lời dặn của bác Phan Thạch, một họa sĩ nhân từ...

MỒ hôi Loan chảy ròng dính bết tóc mai và cả sau gáy Em vươn tay cột lại tóc.

- Aâm...? âm... â... âm... Cái âm thanh kỳ lạ lại vang lên, nhưng Loan không giật mình sợ hãi nữa, trái lại, nỗi sợ thoắt tan biến. Bởi em hiểu ra do đâu mà có cái tiếng "âm" này. Trong lúc đột ngột vươn tay lên cột lại tóc, em tình cờ chạm vào vách đá làm phát ra tiếng "âm". Em thử lại liền, đấm mạnh mấy cú vào vách đá. Quả nhiên một hồi tiếng "âm" nối nhau rền vang. Bây giờ thì cái âm thanh kỳ lạ này lại khiến em hết sức thích thú. Đôi tai bén nhạy của em cho em biết vách đá ở đây có nhạc. Em dùng bàn tay khi gõ, khi vỗ thì nhận được những âm thanh trầm bổng khác nhau. Và mỗi vị trí khác nhau trên vách đá cũng có âm thanh khác nhau. A!Tuyệt vời làm sao. Hóa ra vách đã chính là một cây đàn thiên nhiên, nếu biết gõ đúng chỗ sẽ có thể tạo ra những khúc nhạc.

Nghĩ vậy, em bèn tắt đèn, dùng cả hai tay gõ, vỗ, đấm, hích... vào các vị trí khác nhau trên vách đá, dần dần, qua nhiều lần lặp đi lặp lại và chọn lựa, em đã tạo ra một khúc nhạc mới. Khi cảm thấy khúc nhạc đã hoàn chỉnh, em chơi lại như thể biểu diễn cho một công chúng vô hình. Các vách đá trong hang dội lại, tạo nên một hiệu quả âm nhạc độc đáo chưa từng có.

Hang thực ra không đến nỗi tối bưng tối bít như Loan tưởng lúc đầu. Khi không có ánh đèn pin, trong hang là một bầu ánh sáng xanh nhẹ huyền ảo, chắc hẳn nhờ những khe đá nào đó khó thấy ở trên cao. Ngừng chơi nhạc, Loan mới bình tĩnh quan sát khắp hang.

Đập vào mắt em trước hết là những lượn sóng đã xen kẽ những vạt sỏi trắng muốt.

Chợt Loan thét lên một tiếng hãi hùng, toàn thân lạnh rợn và ngất xỉu.

Loan không biết mình ngất đi bao lâu. Khi em tỉnh lại mở mắt, em thấy nó vẫn nằm đó, chỗ góc hang đằng kia. Nó, cái con vật làm em sợ chết ngất ấy, là một con rắn rất to, phải đến bằng cổ chân em. NÓ nằm cuộn khoanh lù lù một đống, đầu hơi ngóc lên, cặp mắt nhỏ sáng quắc mở giương không chớp, mình đầy vẩy óng ánh nửa đen nửa xám.

Loan không dám tính đến việc đi tiếp nữa. Mặt vẫn quay về phía con rắn, em sè sẽ lần theo vách đá sau lưng tìm lối trở ra cửa hang. Được một quãng, em thấy mình gặp khoảng trống ở đằng sau, đoán rằng đây chính là cái hành lang dẫn ra cửa hang, em quay người lao vào, không dám bật đèn. Em hối hả lần tới, lần tới.

Một lúc khá lâu, vẫn không gặp khe đá hẹp thông ra phần hang ngoài cùng có pho tượng Phật, em mới ngờ ngợ chỗ mình đang đi không phải là cái hành lang tối mà em đã chui vào lúc ban đầu. Chỗ này rộng hơn, thoáng hơn, sáng sủa hơn. Em dấn thêm mấy bước thì gặp một khu vực khá rộng. Đây là một khoang hang nữa, cũng rộng bằng khoang hang có vách đá phát nhạc và có con rắn nằm vừa rồi.

loan bấm đèn pin xem lại sơ đồ. Các chỉ dẫn cho thấy trong khi em tưởng mình đang trên đường ra thì trái lại em đi sâu vào hang, và đã tới gần mục tiêu.

Loan rọi đèn khắp xung quanh.

A!- Em khẽ reo lên vui mừng.

ở góc hang phía trái, vách đá có hình thế đúng như các dấu hiệu chỉ dẫn trong sơ đồ. Từ dưới nền hang lên tới vòm hang, vách đá tự nhiên cấu tạo như những cái bậc dài. Em đếm. Sáu bậc. Đúng rồi? Em tiến đến, trèo lên bậc thứ ba. Vừa rọi đèn em vừa đưa bàn tay rờ trên mép bậc. Thì ra moi bậc thang là một cái "hòm" có nắp đậy Nắp là một phiến đá dày do người đục ở ngoài đem vào đậy gần khít. Loan ráng sức nâng cái nắp đá.

Không đến nỗi nặng lắm. Một bàn tay em giữ nắp mở hé, một bàn tay em luồn vào hòm. Bàn tay em gặp đúng những thứ được chỉ dẫn trong sơ đồ. Yên tâm, em kiểm tra tiếp hai hòm ở hai bậc thang bên trên. Mọi cái đều ổn Em hoàn toàn yên tâm. Bấy giờ em mới thở phào sung sướng, ngồi dựa vào bậc đá nghỉ. Nghĩ đến cái đận lát nữa đây phải trở lại khoang hang có con rắn nằm để đi ra, Loan thấy ngao ngán quá. Nhưng có cách nào khác được Loan nhớ bác Phan Thạch có lần bảo em rằng, rắn nó chỉ cắn mình khi nó tưởng nó bị tấn công, chẳng hạn bất thình lình mình đạp hoặc đụng phải nó.

Vậy em sẽ di ra rất nhẹ, tránh xa chỗ nó nằm. Em cố trì hoãn cái giờ phút phải đi ra bằng cách sục sạo khắp khu vực hang em đang ở. Khu vực này cũng được rọi bởi một thứ ánh sáng mờ mờ xanh nhẹ như khu vực bên kia.

CÓ một điểm trên vòm hang, hơi sáng hơn khiến Loan chú ý. Em bước tới. Chỗ ấy nền hang cao dần lên.

Tới sát nữa, em thấy hơi giáp giữa vách hang với vòm hang có một lối đi thông đâu đó. Bám vào một vấu đá, em trườn theo triền dốc của nền hang, đu người lên.

Ngó qua lỗ trống, em thấy bên kia là một khoang hang sáng sủa. ánh sáng tỏa xuống từ một lỗ tròn, em nhận ra nó rộng hơn nhưng bị các bụi cây rậm bám xung quanh che bớt. Lựa thế đứng, em bẻ các cành cây quanh lỗ tròn. Thứ cây mọc trên đá, cứng và dai hết sức Em nghiến răng bẻ mãi một lúc lâu mới hết các cành cây trong bụi rậm quanh miệng lỗ, rồi chui lên.

Em thấy mình đã ở ngoài sườn núi. Em nằm vật ra đón làn gió mát lộng thổi.

Nhờ gió, mồ hôi đầm đìa trên mình Loan khô dần.

Những chỗ bị cây đá cào xước giờ mới xót. Nhưng Loan chẳng kể gì. Ra được bên ngoài không phải qua chỗ con rắn, mừng biết mấy. Nắng gió cứ phơi phới. Từ đây lên đỉnh núi chắc cũng gần.

Đỡ mệt, Loan mới ngồi dậy nhìn ngó bốn bề. Nơi em ngồi là một cái thềm đá rất rộng, như thể một cái ban công lớn, vách núi lại hõm vào thành một mái che tự nhiên. Thành phố dưới kia hiện ra lồ lộ trong tầm mắt.

Từ trên cao đây nhìn xuống, càng thấy cái vẻ trần trụi thê thảm của thành phố đã bị đốn gần hết rừng thông, lại thêm nhếch nhác sau cơn lũ. loan nhớ bác Phan Thạch thường đau đớn kêu: "Sa mạc? Sa mạc? Đời các cháu rồi phải đương đầu với sa mạc..." Ngày nóng như thiêu như đốt đêm lạnh thấu xương. Các gia dình ở thành phố Núi đều phải vừa sắm chăn bông vừa phải sắm quạt máy, cảnh ấy hồi nào đến giờ chưa_hề có, nay đã xảy ra. Các gia đình nghèo càng khốn khổ bội phần. Từ sau cơn lũ bùn, các bà kháng chiến cũ buôn bán ở chợ Giữa không đủ sức góp tiền trợ cấp cho Loan nữa, em lại phải bỏ học. Cũng may, sức khỏe của mẹ Loan đã khá lên, nhờ bà rất kiên nhẫn tập luyện. Tuy còn chậm chạp và khó khăn, bà đã có thể làm mấy việc vặt trong nhà như hái rau, nấu cám lợn , cho gà cho lợn ăn. . . Và Loan cũng cứng cỏi tháo vát hơn trong việc kiếm sống. Em dự định tuần sau sẽ bắt tay vào làm cỏ khôi phục vườn cà phê của bác Phan Thạch.

Em đã sắp thành một thiếu nữ. Nghe nói người ta có mở các lớp học buổi tối. Rồi em sẽ tới các lớp ấy học tiếp. Loan đứng dậy đi quanh thềm đá. Sườn núi bên dưới toàn đá tai mèo. Đường đi xuống rất hiểm trở. Nhưng đường lên có vẻ dễ hơn, đá ít lởm chởm và thế núi đỡ gằn hơn. Đang sắp sửa leo lên thì Loan chợt nhìn thấy trên vách đằng sau thềm đá mà nãy giờ em luôn ngồi quay lưng lại, hiện ra một đôi mắt.

Một đôi mắt rất lớn, một đôi mắt người. Đôi mắt đầy ưu tư nhìn xuống thành phố. Đôi mắt cứ nhìn hoài như thế, không bao giờ chớp.

ĐÓ là một đôi mắt được tạc vào vách đá.

Loan khẽ "ồ" lên một tiếng. Vậy là bác Phan Thạch đã lên đây. Đôi mắt kia chính là do bác đã tạo nên. Đôi mắt nom thật giống đôi mắt bác. Đôi mắt chính là đôi mắt bác.

Loan cứ đứng như chôn chân trên thềm đá, nhìn đăm đăm vào đôi mắt ấy. Em cảm thấy đôi mắt ấy đã nhận ra em, ánh mắt hai bác cháu gặp nhau. Bất giác, em đưa chiếc lá lên môi. Em mường tượng như bác Phan Thạch vẫn đang sống và em thổi nhạc lá bên bác.

Chỉ lát sau, các bạn chim, các bạn bướm đã quây quần với tiếng nhạc. Chíp Chiu và Nhót cũng có mặt.

Rồi, theo sự dẫn đường của Chíp Chiu và Nhót, Loan trèo lên đỉnh núi, gặp một lối mòn lờ mờ.

Lối mòn này dẫn về đúng cạnh trái của khối đá bia tưởng niệm liệt sĩ Lữ Thị Châu Uyên.