Nhạc Lá

CÔ bé hát rong

I

Thành phố Núi, như tên gọi của nó, là một thành phố nhỏ xinh nằm trên vùng núi cao. Cái đặc biệt không đâu có tại đây là khí hậu quanh năm mát mẻ.

Mùa nắng nóng đừ dội khắp mọi nơi thì ở thành phố Núi lại chỉ như mùa thu.

Trừ mấy phố buôn bán nhà cửa liền nhau, còn thì các nhà đều được xây cất rải rác quanh các quả đồi, dưới các thung lũng. Mỗi nhà đều nằm giữa một khoảnh vườn. Cả thành phố cũng giống như một ngôi vườn lớn lẩn khuất dưới rừng thông và rừng anh đào.

Thông thì bốn mùa xanh tươi và bốn mùa reo bát. Anh đào thì vào quãng cuối đông đầu xuân là nở hoa. Bấy giờ từng vùng anh đào rờ rỡ như những áng mây hồng bồng bềnh giữa biển thông xanh. Ven các ngả dường ít thấy hàng rào xi măng mà thường là những bờ hoa dã quỳ vàng rực hoặc hoa tường vi phớt hồng. Dã quỳ chỉ nở cuối năm, còn tường vi thì quanh năm suốt tháng lúc nào cũng lặng lẽ chào đón khách qua bằng nụ cười chúm chím nhè nhẹ tỏa hương.

Thơ mộng và hiền hòa, thành phố Núi xiết bao quyến rũ đối với du khách bốn phương. Người thành phố phần lớn cũng sống nhờ du khách. Từ độ bãi bỏ tem phiếu, du khách ngày càng đông.

ở thành phố Núi có chợ Giữa. Du khách từ xa tới, sau khi thăm các thắng cảnh, không mấy ai không dạo ra chợ giữa.

Trên đường vào chợ giữa, ở một góc vỉa hè, có một cô bé hát rong.

CÔ bé khoảng mười một mười hai tuổi, xinh đẹp khác thường với nước da trắng hồng, và nhất là cặp mắt to đen đượm buồn, cái nét buồn lẽ ra ở tuổi này không thể có Ai đi ngang qua chỉ thoáng nhìn cũng phải thầm nhủ: cô bé này lớn lên hẳn sẽ thành một thiếu nữ nhan sắc nghiêng nước nghiêng thành đây!

Thực ra cô bé không phải là một người hát rong như những người hát rong khác. em bán mấy thứ hàng lưu niệm lặt vặt, chẳng hạn mấy bức tượng tạo ra từ rễ cây khô, mấy con cu li, mấy quả thông... Thay cho lời mời chào, thỉnh thoảng cô bé thổi lên một điệu nhạc, hát lên một bài ca. Nhạc của cô bé rất độc đáo, ngân lên chỉ nhờ một chiếc lá đặt trên môi đưa qua đưa lại, giọng cô trong trẻo chứa chan xúc cảm. Người khách dửng dưng nhất cũng không thể không dừng bước lặng nghe, giữa cảnh chợ đời nhộn nhạo mà bỗng cảm thấy tâm hồn thoáng như bắt gặp một thế giới thuần khiết, thanh cao.

CÔ bé ấy là bé Loan.

Từ khi mẹ bị liệt, Loan phải thôi học. Tiền trợ cấp mất sức hàng tháng của mẹ chẳng được là bao, gánh nặng kiếm sống trong nhà chính thức đặt lên đôi vai bé bỏng của em. Vợ chồng ông Cường thường chạy qua chạy lại thăm nom, hoặc cho con sang đỡ đần đôi việc.

Hai õng bà hết sức áy náy về việc bé Loan phải thôi học, rất muốn nuôi em nhưng tính đi tính lại khả năng quá hạn hẹp không sao kham nổi. ông bà còn phải nuôi cha mẹ già ngoài quê, lại thêm hai người em trai liên tiếp hy sinh ở chiến trường Cam-pu-chia bỏ lại vợ con nheo nhóc đương nhiên chỉ còn trông cậy vào sự cưu mang của anh chị.

Nhà Loan có một chiếc đồng hồ báo thức do bạn cha em đi Liên XÔ về tặng. Hồi cha em còn sống, ông thường dùng nó báo thức để dậy đúng giờ. Nay Loan cũng vậy. Cứ năm giờ sáng, chuông reo, là em trở dậy.

Việc đầu tiên, em thắp bếp dầu đun một ấm nước.

Trong khi chờ nước sôi, em đánh răng rửa mặt. Xong, em cho lợn ăn bằng thức ăn nấu sẵn từ tối qua. Theo ý kiến của bác Tâm, em chỉ giữ lại nuôi một con lợn nái, đỡ bận mà thu lợi cũng khá. Nước sôi, em đổ đầy phích và ra mở chuồng gà cho gà ăn. Kế đó, em rảo quanh vườn hái su su, hái đậu leo, xới đất, nhặt cỏ, vun gốc.

Khoảng sáu giờ, em vào nhà, cũng là lúc mẹ em vừa thức. Em pha nước giúp mẹ đánh răng, rửa mặt, đi vệ sinh, thay quần áo rồi giúp mẹ tập đi. Một thời gian dài, bà Phượng nằm liệt giường, ỉa đái tại chỗ, Loan đều lau dọn chu toàn. Theo lời khuyên của bác Phan Thạch, Loan tìm cách giúp mẹ tập đi. Mới đầu bà chỉ vịn thành giường đứng run rẩy một lúc. Dần dần, bà vịn thành giường bước được vài bước. Sau, bà vịn vai con bước đi dăm bước. Cứ thế, cứ thế, dù vô cùng chậm chạp, tình hình tiến triển khá dần. Bà không nói được, chỉ ú ớ, nhưng nghe được, và hiểu được những điều người khác nói. Khi tập cầm lại được bút, bà viết ra giấy hai chữ to bằng nắm tay "Yêu con". Nằm nhà một mình, sau những lúc vịn tường tập đi, việc thích thú hơn cả của bà là viết ra giấy mấy chữ ấy. "Yêu con" rồi "Mẹ yêu con" rồi "Con yêu của mẹ"... Cuối ngày, khi Loan về tới nhà, thấy quanh giường mẹ và rải rác trên sàn nhà rơi đầy những tờ giấy như thế. Giấy hiếm, em nhờ bác Cường và bác Phan Thạch kiếm cho những xấp bản tin Liên XÔ giấy tốt người ta chỉ in rô-nê-ô một mặt, còn một mặt trắng, để mẹ tập viết. SỐ giấy mẹ đã viết kín, Loan tích lại bán giấy lộn.

Bảy giờ, sau khi cho mẹ ăn sáng xong, Loan ra khỏi nhà. Em không bán su su và đậu leo ở chợ mà đem bán cho một bà có sạp rau ngay ở đầu ô, cách nhà không bao xa, lại gần lối em vào rừng. Cả buổi sáng em cặm cụi trong rừng kiếm rễ cây làm tượng.

Hàng của Loan ngày càng được giá. Hồi đầu, nhiều người cho rằng đó chẳng qua chỉ là những mẩu rễ cây tầm thường. Nhưng rồi trong vài mươi người cũng có vài người biết nhận ra vẻ đẹp riêng ở cái rễ cây tưởng chừng như tầm thường kia. HỌ mua không cần mặc cả, thậm chí còn nhắc Loan sao bán rẻ quá vậy, phải nâng giá lên, và họ trả thêm tiền cho em. HỌ còn nói:

- ấy là chưa tính cái phần được nghe tiếng nhạc lá độc đáo và giọng hát tuyệt hay của em, em bé ạ. Phần ấy thì không thể tính được giá nào...

Cũng có những người, mà số này khá đông, ban đầu không định mua hàng, nhưng vì bị thu hút bởi tiếng nhạc; tiếng hát của em, nên dừng lại, rồi càng nghe họ càng không muốn dời gót. Sau cùng, họ mua một thứ gì đó, trả tiền gấp đôi gấp ba với lời khẩn khoản rằng để tạ ơn cô bé đã cho họ được thưởng thức một nghệ thuật chưa từng gặp ở đâu.

Loan không cần ra chợ sớm. Buổi trưa, sau khi ở rừng về với một mớ rễ cây chất trong gùi mang sau lưng, em lo bữa trưa cho hai mẹ con rồi ngồi tỉa gọt các bức tượng. Ba giờ chiều, giờ du khách bắt đầu đi dạo chợ, em mới đem hàng ra bán. Thường thường cứ độ năm giờ hoặc cùng lắm là sáu giờ chiều, hàng đã bán hết.

Đã từ lâu, Loan nhận thấy khi ở trong rừng hễ em thổi nhạc lá thì từng bầy chim, từng lũ bướm lại quần tụ quanh em. Lũ bướm đủ màu không biết đến bao nhiêu con, chúng bay xôn xao như thể múa theo tiếng nhạc. Còn bẩy chim thì đua hót hòa cùng tiếng nhạc.

Và có một hiện tượng đặc biệt hơn nữa là mỗi khi em di chuyển thì chúng cũng di chuyển theo, chỉ cần em bước đi mà không thể dứt tiếng nhạc quá lâu. Loan bèn nảy ra ý nghĩ hãy thử rủ chúng rời khỏi rừng về phố chơi.

Loan chuẩn bị sẵn một số hàng dự trữ giấu trong rừng. Hôm ấy em dậy sớm hơn thường lệ, lo liệu mọi việc hàng ngày cho mẹ xong liền vội vàng vào rừng ngay lúc mới rạng đông. Em tới chỗ giấu hàng chất đầy gùi đeo sẵn trên lưng rồi thổi nhạc lá. Chỉ một loáng các bạn chim các bạn bướm đã quây quẩn quanh cô bé nhạc sĩ. Trên lưng vẫn mang gùi hàng, Loan đứng dậy thong thả bước đi. Em đi tới đâu các bạn bướm bạn chim bay theo tới đó. Em ra khỏi rừng, các bạn cũng ra khỏi rừng. Và thế là cả cái đàn ca múa nhạc kỳ lạ ấy mà Loan là người vừa chỉ huy vừa giữ vai diễn chính cứ từ từ giong ruổi qua các dải đồi các thung lũng rồi vào thành phố, vào chợ. Khỏi nói dân phố ngạc nhiên đến đâu, thích thú đến đâu. Người ta xúm đen xúm đỏ theo Loan, trầm trồ bàn tán. Vì quá đông người, Loan không tới được cái góc vỉa hè quen thuộc trước chợ nên đi thẳng ra bãi cỏ ven hồ ở giữa thành phố, cách chợ cũng không xa. Em đặt gùi hàng xuống và lần lượt trình diễn các điệu nhạc lá em đã sáng tác. Mặt hồ trong veo phản chiếu bầu trời xanh ngăn ngắt có muôn ngàn cánh bướm tung tăng múa vui, muôn ngàn cánh chim chao hàng chớp lóa trong nắng vàng óng ả, chim vừa chao hàng, vừa ríu ran ca hát hòa theo điệu nhạc lá của cô bé bán tượng rễ cây. CÔ bé đứng bên gùi hàng, năm ngón tay thon nhỏ cầm chiếc lá đưa đẩy trên môi mấp máy, còn tay kia uyển chuyển đánh nhịp cho khúc nhạc tuyệt vời Mỗi tuần hai lần, Loan lại rủ các bạn bướm, các bạn chim rời rừng về bãi cỏ ven hồ giữa thành phố trình diễn ca múa nhạc. Nhưng khác với lần đầu, những lần sau, bao giờ em cũng đưa các bạn về qua nhà giới thiệu trước với mẹ các tiết mục cho mẹ vui.

Bà Phượng sung sướng lắm. Bà đã đi được dăm bước không cần vịn. Bà cũng đã nói được bập bẹ. Hớn hở như một đứa trẻ, đưa tay đánh nhịp cùng với Loan, hình như bà muốn hát lên nhưng không thể hát, chỉ lắp bắp nói:

- Mẹ... mẹ thích... thích lắm?

Thu nhập của Loan khá lên nhiều. Ngoài phần chi dùng, đã có thể dành dụm được chút ít. Bác Phan Thạch bảo Loan sắp xếp thời gian để bác dạy em học tiếp Bác cùng em lập một thời gian biểu hợp lý kết hợp thuận tiện cả việc kiếm sống và việc học. Không biết tự bao giờ, bác đã tảo được ở đâu mấy bộ sách giáo khoa.

Bác có cách dạy chỉ với ít thời gian mà cho em học được nhiều.

Sau những tai ương dồn dập, cuộc sống khốn quẫn của Loan xem ra đã có lối thoát.

Một hôm em vừa đưa các bạn bướm, các bạn chim rời rừng ra tới đường cái dẫn vào thành phố, thì một chiếc xe du hếch sang trọng đỗ xịch ngay bên chân.

Một gã trai bước xuống. Gă có nước da ngăm ngăm trông thật quen. à, Loan nhớ rồi, anh ta tên là Đắc.

Anh ta đã thành người lớn. Gã trai nở nụ cười làm thân:

- Em bé, anh chào em.

- Vâng em chào anh.

- Anh mời em lên xe đi chơi.

- Em không đi được, em phải đi bán hàng.

- Hàng gì vậy? Đưa anh coi.

Loan tháo gùi hàng khỏi lưng. Đắc bảo:

- Để đó anh mua hết. Bao nhiêu?

Loan nói giá. Đắc rút túi lấy một xấp tiền trả ngay và nắm cánh tay Loan:

- Nào, bây giờ không phải đi bán hàng nữa, đi với anh chứ!

Không, em không đi được, em còn các bạn của em.

- Bạn nào? Anh có thấy đứa nào đâu?

Loan chỉ các bạn bướm, các bạn chim đang bay quây quần trên đầu. Đắc trố mắt, cười khẩy:

- Chỉ được cái xạo.

Bị cho là xạo, loan tức lắm, em dưa chiếc lá lên môi thổi nhạc Các bạn bướm, các bạn chim của em liền cùng múa ca theo. Đắc cười hì hì xoa dịu:

- Anh đùa em tí thôi. Thực ra anh đã nhiều lần xem em biểu diễn ngoài bờ hồ. Bây giờ thế này, em bé ạ, anh đã giới thiệu với các bạn anh về tài nghệ của em, anh bảo rằng anh quen thân với em.

Loan nghĩ thầm: đấy mới chính là xạo, - các bạn anh đòi anh phải mời bằng được em về nhà anh biểu diễn. Nào, đi, các bạn anh đang chờ để được đón tiếp em, thôi, lên xe đi.

Loan đang còn dùng dằng thì Đắc đã kéo em lên xe.

Người lái xe đã nổ máy sẵn, chiếc xe lướt đi êm ru. Lát sau, xe dừng trước một cái cổng lớn có mái cong như mái chùa. Người lái xe bóp còi, hai cánh cổng sơn xám có bánh xe tự động từ từ tách ra rồi tự động khép lại khi xe vừa lọt vào trong. Bên trong là một cái sân rộng thênh thang trồng cỏ nhung xanh mịn, giữa sân có một bể nước phun với hòn non bộ. Dọc hai bên đường rải sỏi cho xe chạy, bày lác đác các chậu cây cảnh đủ loại. Xe đi sâu vào trong và dừng lại trước hàng hiên một tòa biệt thự ba tầng to như một lâu đài.

Đắc đưa Loan xuống xe. Em còn đang choáng ngợp trước căn phòng khách lớn trần thiết choáng lộn nồng nặc mùi nước hoa lẫn mùi thuốc lá thì một đám con trai con gái choai choai diện rất sang ùa tới vây lấy em hoan hô và giục nhau lấy nước ngọt cho em uống.

Một số đứa trong bọn uống bia hút thuốc vẻ rất sành sỏi Đợi Loan uống cạn ly nước. Đắc nói mấy lời điệu đà giới thiệu với các bạn rồi bảo Loan biểu diễn. Loan lắc đầu:

- Không được đâu, ở đây không được, phải ngoài trời.

- Ừ thì ngoài trời - Đắc nói đầy miễn cưỡng - ra, chúng mày, xách hết bia ra.

Cả bọn kéo ra sân.

Loan thổi nhạc nhưng không mấy hào hứng. Không khí ở đây khiến em eảm thấy xa lạ, gò bó. Tuy nhiên, âm nhạc làm em quên hết qua khúc dạo đầu là mềm say mê lại cuốn em vào dòng nhạc. Và cùng em, bướm múa, chim ca.

Đám trai gái chốc chốc lại hí lên khoái chí. Chúng nốc bia, hút thuốc, vỗ tay, nhảy cẫng loạn xạ.

Bỗng nhiên, Loan vụt thấy tức ngực như bị ai đấm mạnh. Tiếng nhạc lá tắt nghẹn cùng lúc một tràng cười khoái trá của ai đó vang lên. Thì ra một gã trai vừa chộp được một con chim và gã đắc chí cười lớn nắm con chim trong tay huơ lên khoe với các bạn. Con chim giãy giụa. Một số đứa khác cũng chụp lấy mấy con bướm.

Phấn bướm bay lả tả. Bọn chúng tỏ ra hào hứng với cái trò tàn nhẫn ấy hơn là nghe nhạc, đua nhau đuổi bắt bướm, chim. Lũ bướm bầy chim sợ hãi tan tác tứ phía và biến ngay khỏi cái sân chơi nguy hiểm.

Loan ôm mặt khóc nức nở, chạy ra cổng. Em đụng phải những bức tượng rễ cây mà em mất bao công phu tạo ra vứt lăn lóc cạnh lối đi. Đắc lẽo đẽo chạy theo năn nỉ xin lỗi, đưa rất nhiều tiền trả cho buổi biểu diễn cũng là đền về mấy con chim con bướm, và dỗ dành thế nào em cũng không quay lại.