Truyện Ngụ Ngôn Của La Fontaine

Một cỗ xe chở đầy rơm rạ,

Do ngựa kéo bươn bả trên đường,

Bỗng đâu gặp phải tai ương,

Sụp lầy lún bánh hết phương vẫy vùng.

Là một nơi hoang vui hẻo lánh,

Xa xóm làng phong cảnh tiêu điều,

Vi vu gió thổi sáng chiều,

Suốt này lạnh lẽo, quạnh hiu thảm buồn.

Khó trông mong gặp người giúp sức,

Kéo chiếc xe khỏi vực hố sâu,

Khiến cho khổ chủ thêm rầu,

Thô lỗ trách cứ cả bầu thế gian.

Trước sỉ vả đường đầy hầm hố,

Khiến chuyến đi kham khổ bất an,

Không quên rủa các ông làng

Thu thuế mà chẳng sửa đàng dân đi.

Anh không ngớt căm hờn con ngựa,

Có mắt mà không lựa lối đi,

Ðợi khi sụp lỗ sầu bi,

Dặm chân reo hí ích chi, bực mình.

Rồi đế phiên cá nhân anh nữa,

Biết làm sao sửa chữa, cứu nguy?

Chẳng lẽ xe mải nằm ỳ ?

Ðêm tối gió lạnh lấy gì uống ăn ?

Ấy chưa kể tại gia hiền nội

Mải đợi chờ sẽ nổi xung thiên,

Chẳng màng tìm hiểu căn duyên,

Lớn tiếng thịnh nộ gây phiền cho nhau !

Sau một chặp trách người, trách vật,

Anh nghe lòng ngây ngất u buồn,

Âm thầm giọt lệ nhẹ tuôn,

Cõi lòng mở rộng hướng nguồn Trời cao.

Anh nhận thức: Nếu người bất lực

Chắc chắn Trời thừa sức giúp ta.

Sao chẳng cầu khẩn Cha Già

Ra tay tế độ ta bà trầm luân ?

Chợt nghĩ qua, lòng mừng khấp khởi,

Vòng tay tròn hồ hởi khần nguyền.

Cầu xin Trời Phật Chư Thiên,

Hộ trì con sớm lìa miền tai ương.

Khấn vái xong, trầm ngâm lẳng lặng,

Từ không trung văng vẳng mấy lời,

Thì thầm các Vị Phật Trời

Dạy anh hãy kíp tức thời làm theo.

"Ta chắc chắn giúp người đúng mức,

Nhưng ngươi phải tận lực giúp ngươi.

Nghe ta, người sẽ reo cười,

Nhớ thực hành đúng, chớ lười, chớ khinh.

"Hãy ghi dấu chỗ nào bị lún,

Xới bỏ đi đất bủn bùn non,

Thay vào những mảnh đá con,

Giúp xe lăn bánh, chẳng còn khó khăn.

"Kìa phía trước có nhiều hố nhỏ,

Mau tìm cách lấp bỏ chúng đi.

Xung quanh đá vụng thiếu chi,

Cào lấp chúng lại, lối đi vững vàng.

"Một hòn đá khá to chận lối,

Xe tiến hành khó nổi lướt ngang

Hãy dùng búa lớn đập tan,

Vỡ thành muôn mảnh xây đàng mà đi."

Anh chủ xe thi hành nghiêm chỉnh

Lời dạy bảo, huấn lịnh giúp đời,

Xong rồi khấn vái Phật Trời

Cầu xin ban tiếp những lời dạy răn.

Từ thượng tầng, mây ngừng, gió lặng,

Tiếng Bề Trên căn dặn rõ ràng:

"Giờ đây mọi việc bình an,

Con mau cất bước lên đàng ruổi dong."

Anh lên xe, thét roi thúc dục,

Ngựa giựt mình, tiếp tục kéo xe.

Hai bánh lăn nhẹ te te,

Thung dung bỏ lại cả bè khổ đau.

Anh chàng ta mừng như được ngọc,

Thắm thía thay bài học hôm nay:

"Khi gặp nạn khó, ách tai,

Hãy cứu mình trước, Trời rày giúp sau"

LE CHARTIER EMBOURBÉ

001 Le Phaéton d une voiture à foin

Vit son char embourbé. Le pauvre homme était loin

De tout humain secours. C était à la campagne

Près d un certain canton de la basse Bretagne

005 Appelé Quimpercorentin.

On sait assez que le destin

Adresse là les gens quand il veut qu on enrage.

Dieu nous préserve du voyage !

Pour venir au Chartier embourbé dans ces lieux,

010 Le voilà qui déteste et jure de son mieux.

Pestant en sa fureur extrême

Tantôt contre les trous, puis contre ses chevaux,

Contre son char, contre lui-même.

Il invoque à la fin le Dieu dont les travaux

015 Sont si célèbres dans le monde :

Hercule, lui dit-il, aide-moi ; si ton dos

A porté la machine ronde,

Ton bras peut me tirer d ici.

Sa prière étant faite, il entend dans la nue

020 Une voix qui lui parle ainsi :

Hercule veut qu on se remue,

Puis il aide les gens. Regarde d où provient

L achoppement qui te retient.

Ote d autour de chaque roue

025 Ce malheureux mortier, cette maudite boue

Qui jusqu à l essieu les enduit.

Prends ton pic et me romps ce caillou qui te nuit.

Comble-moi cette ornière. As-tu fait ? - Oui, dit l homme.

- Or bien je vas t aider, dit la voix : prends ton fouet.

030 - Je l ai pris. Qu est ceci ? mon char marche à souhait.

Hercule en soit loué. Lors la voix : Tu vois comme

Tes chevaux aisément se sont tirés de là.

Aide-toi, le Ciel t aidera.

Jean de La Fontaine