Truyện Ngụ Ngôn Của La Fontaine

Một ông lão đầu râu tóc bạc,

Tuổi tám mưoi, vững chạc bước đi,

Sắc tướng diện mạo phương phi,

Tất cả đều mến, kẻ vì người thương.

Một hôm, ông ra công đào đất,

Ðể trồng cây, trông thật xinh tươi,

Dọc theo bờ lộ đông người,

Bộ hành qua lại, nói cười vui tai.

Bỗng có ba thiếu niên lân cận,

Nhìn lão ông đang bận với cây,

Phát cười với giọng thơ ngây,

"Tội thay! Quả đất đang xoay lộn vòng.

"Cụ nay đã già nua như thế,

Những ngày tàn không để nghỉ ngơi,

Dành giây phút chót cuộc đời

Suy gẫm quá khứ, tùy thời dưỡng thân.

"Ở tuổi ông, khởi công xây cất,

Hữu lý hơn đào đất trồng cây :

Xây cất kết quả phút giây,

Còn trồng, dù hết kiếp nầy chưa xong !

"Tại sao tự đọa đày quá đáng,

Ðừng tranh đấu, chớ rán uổng công.

Chớ lo những việc viển vông,

Nên tìm hưởng thụ, gieo trồng ích chi ?

"Những chương trình bao la rộng rãi,

Các tư tưởng khoáng đạt cao siêu,

Nhường cho giới trẻ chắt chiu,

Ông nên trù tính việc siêu linh hồn.

Thực tế hơn: chung trà, bầu rượu

Cạnh bạn bè tề tựu đủ đầy,

Cờ tiên, đàn khảy giải khuây,

Mai kia cất xác, tâm nầy thảnh thơi !"

Cụ già đáp :" Các con lầm lẫn,

Việc tử sinh không bận lòng ta.

Cái chết đến với trẻ, già,

Nào ai đoán được để mà âu lo !

"Ta trồng cây không mong thụ hưởng,

Nhưng vì trọn tin tưởng tương lai,

Mong kẻ qua lại hàng ngày

Có được bóng mát, khoan thai, vui cười.

"Những người ấy , dù quen hay lạ,

Cháu chít ta, đến cả thú cầm,

Vì thương, ta mở từ tâm,

Làm quà bóng mát, gieo mầm an vui.

"Ta sung sướng ngay khi đào đất,

Hạnh phúc ấy mải cất trong lòng,

Vì giúp đở mà chẳng mong,

Ðược đền đáp lại, không mong bù trừ.

Niềm vui đó, các người không thể

Cản ngăn ta bồng bế, vun trồng.

Hãy cố gắng sống sạch trong,

Khi Tử Thần đến, thong dong ra về !

Tuổi thọ của mỗi người đều khác,

Rủi ta đưa đám xác các người,

Chừng đó nên khóc hay cười ?

Vậy hãy cố gắng giúp người từ đây !"

Quả thật vậy, lão ông đoán đúng :

Một đứa chết về súng đạn bay,

Ðứa kế gặp nạn thủy tai,

Ðứa chót bỏ mạng ở ngoài rừng hoang.

Ông lão dự đám tang ba trẻ,

Tre khóc măng, lòng kẽ bàng hoàng,

Nhưng tâm cụ vẫn bình an,

Vì khăn gói đã sẵn sáng từ lâu.

Ðời ông quả là gương sáng chói :

Muốn khi chết lòng khỏi buồn phiền;

Lúc sống hành thiện triền miên,

Dù mai cất bước, tâm yên vững vàng.

Tuổi tám mươi, ông còn cố gắng

Trồng cây giúp che nắng che mưa,

Tình thương ban rải chẳng chừa

Thân, sơ, lớn, bé, không lừa lọc ai.

Tình thương đúng là nguồn phép lạ,

Giúp mọi người, lẫn cá nhân ta,

Hạnh phúc sống cõi Ta-Bà,

Khi qua Âm Cảnh đậm đà thêm lên.

Le Vieillard

&

Les 3 Jeunes Hommes

001 Un octogénaire plantait.

Passe encor de bâtir ; mais planter à cet âge !

Disaient trois jouvenceaux, enfants du voisinage ;

Assurément il radotait.

005 Car, au nom des Dieux, je vous prie,

Quel fruit de ce labeur pouvez-vous recueillir ?

Autant qu un Patriarche il vous faudrait vieillir.

A quoi bon charger votre vie

Des soins d un avenir qui n est pas fait pour vous ?

010 Ne songez désormais qu à vos erreurs passées :

Quittez le long espoir et les vastes pensées ;

Tout cela ne convient qu à nous.

- Il ne convient pas à vous-mêmes,

Repartit le Vieillard. Tout établissement

015 Vient tard et dure peu. La main des Parques blêmes

De vos jours et des miens se joue également.

Nos termes sont pareils par leur courte durée.

Qui de nous des clartés de la voûte azurée

Doit jouir le dernier ? Est-il aucun moment

020 Qui vous puisse assurer d un second seulement ?

Mes arrière-neveux me devront cet ombrage :

Eh bien défendez-vous au Sage

De se donner des soins pour le plaisir d autrui ?

Cela même est un fruit que je goûte aujourd hui :

025 J en puis jouir demain, et quelques jours encore ;

Je puis enfin compter l Aurore

Plus d une fois sur vos tombeaux.

Le Vieillard eut raison ; l un des trois jouvenceaux

Se noya dès le port allant à l Amérique ;

030 L autre, afin de monter aux grandes dignités,

Dans les emplois de Mars servant la République,

Par un coup imprévu vit ses jours emportés.

Le troisième tomba d un arbre

Que lui-même il voulut enter ;

035 Et pleurés du Vieillard, il grava sur leur marbre

Ce que je viens de raconter.

Jean de La Fontaine