Sách Về "Tật Xấu Người Việt" - Nhìn Lại Để Thay Đổi

19-03-2026

Bạn có bao giờ tự hỏi, vì sao người Việt mình hay cả nể, ngại từ chối? Hay vì sao nhiều nơi công cộng vẫn ồn ào, mất trật tự?

Nhà văn Di Li đã dành 15 năm quan sát và ghi chép để trả lời những câu hỏi ấy qua cuốn sách Tật xấu người Việt.

48 bài viết, 15 năm quan sát

Sách gồm 48 bài viết, được Di Li soạn trong 15 năm. Cô đã quan sát, so sánh khi tiếp xúc với người Việt và người dân nhiều nơi khác trên thế giới.

Tác giả cho biết cô lường trước sách sẽ gây nhiều tranh cãi, bởi nhiều quan điểm có thể khiến người đọc chạnh lòng. Cô mong độc giả tiếp nhận những câu chuyện với thái độ thiện chí.

Những tình huống quen thuộc hàng ngày

Các vấn đề Di Li nêu trong sách rất gần gũi. Đó là những tình huống bất kỳ ai cũng có thể gặp trong cuộc sống:

- Người hàng xóm ở tầng trên chung cư thường làm việc khuya và gây tiếng ồn
- Một đứa trẻ nhà cạnh bên tập piano lúc 22 giờ
- Những lời khen, chê thiếu tế nhị mà ai cũng từng nghe qua

Chuyện giáo dục trong gia đình

Tác giả bàn nhiều về việc giáo dục trong mỗi gia đình. Có câu chuyện về người Việt thường bênh vực "trẻ con không có lỗi", dẫn đến nhiều tình huống trẻ con gây ồn ào nơi công cộng hoặc hành xử không đúng với người lớn.

Chuyện phụ huynh ép con học, "chạy" thành tích giáo dục cũng được đề cập.

Bản thân tác giả cũng từng mắc phải

Di Li thừa nhận, chính cô cũng nhiều lần mắc những tật xấu mà mình nêu ra.

Cô kể về một lần gửi vài trang dịch thuật nhờ anh bạn người Mỹ xem giúp. Cô đã "choáng váng" khi anh ta trả lời: "không thể làm việc này nếu như không được trả tiền".

Là người Việt quen với sự cả nể và giúp đỡ nhau vô điều kiện, Di Li viết: "Sống trong một dân tộc trọng tình hơn lý và hay cả nể, tôi chưa từng đối diện những cuộc hội thoại theo cách dội gáo nước lạnh như vậy".

So sánh sinh động với nước ngoài

Với kinh nghiệm đi qua nhiều nước châu Á, châu Âu, Di Li đưa ra những so sánh sinh động giữa người Việt và người nước ngoài. Các câu chuyện đều có người thật, việc thật.

Cô cũng sử dụng nhiều số liệu nghiên cứu và thông tin từng được công bố trên báo chí.

Ví dụ, khi bàn về vấn đề lười đọc sách của người Việt, Di Li dẫn số liệu từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: trung bình mỗi người Việt chỉ đọc 0,8 cuốn sách một năm. Trong khi đó, ở các nước phát triển, người dân đọc khoảng 20-60 cuốn sách một năm (theo cuốn Quốc gia khởi nghiệp).

Tham khảo nhiều công trình nghiên cứu

Trong quá trình phân tích về tính kế thừa văn hóa và tính cách, Di Li đã tham khảo nhiều công trình quan trọng, như:

- Tâm lý dân tộc An Nam (Paul Giran, 1904)
- Quan và lại ở miền Bắc Việt Nam (Emmanuel, 1999)

Sau Tật xấu người Việt, Di Li dự kiến ra mắt cuốn Tính tốt người Việt.

Nhận xét từ giới chuyên môn

Nhà báo Yên Ba viết trong lời đề tựa: "Có đủ hết trong cuốn sách này những tính cách (và tính nết) mà người ta kiêng kị không nói đến một cách công khai, lại càng tránh tập trung chúng vào một chỗ. Lắc rắc vài hạt tiêu làm cho bát cháo ngon hơn, nhưng cả một bát cháo toàn hạt tiêu thì cay lắm, làm sao mà nuốt nổi! Nhưng, câu chuyện ở đây không phải là một bát cháo quá nhiều hạt tiêu; đây là một bát thuốc và nó rất đắng! Viết về tật xấu của người khác là một công việc đầy rủi ro. Viết về tật xấu của một dân tộc, hơn thế, là một công việc nguy hiểm. Nhưng tác phẩm này là một trong những bước đi văn chương đầu tiên cho thấy người Việt, ở đây là người viết, người xuất bản, người đọc, đang trưởng thành".

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam – nhận xét: "Di Li đã nhìn từ chốn công cộng đến bên trong mỗi gia đình, phân tích một cách khoa học, có hệ thống từng tật xấu của người Việt. Mỗi chúng ta khi đọc sách, có thể soi lại chính mình, để bản thân cải thiện và dần tốt hơn".

Về tác giả Di Li

Di Li tên thật là Nguyễn Diệu Linh, 45 tuổi, sinh tại Hà Nội. Cô tốt nghiệp cử nhân ngành tiếng Đức và tiếng Anh tại Đại học Ngoại ngữ Hà Nội, thạc sĩ Quản lý của Đại học Sư phạm Hà Nội.