"Người Đẹp Ngủ Mê" - Tiểu Thuyết Kinh Điển Về Nỗi Buồn

Có những cuốn sách nhẹ nhàng nhưng ám ảnh, khiến ta suy nghĩ mãi về sự sống, cái chết và những hoài niệm. Người đẹp ngủ mê của Kawabata Yasunari là một tác phẩm như thế.

Hành trình từ sân khấu kịch đến trang sách

Tác phẩm được dịch giả Quế Sơn chuyển ngữ và tái bản trong nước cuối tháng 11. Nguyên tác xuất bản lần đầu năm 1961, dựa trên kịch bản sân khấu kabuki Những mỹ nữ từng công diễn vào khoảng thế kỷ 17 ở Nhật Bản.

Câu chuyện về ngôi nhà bí ẩn

Tác phẩm xoay quanh năm lần ông lão Eguchi ghé thăm một ngôi nhà đặc biệt. Nơi đây có những trinh nữ xinh đẹp tuổi chưa đầy 20, bị gây mê bằng thuốc ngủ liều cao, khỏa thân trong tình trạng ngủ say.

Tác giả giải thích: "Nếu chỉ cần lay nhẹ mà cô gái đã thức dậy thì ngôi nhà này đâu còn gì bí ẩn nữa. Các vị khách đến đây 'giống như ngủ với một ông Bụt vô hình'. Đối với các ông già, ngủ với một người đẹp không khi nào tỉnh thức là một mối cám dỗ, một cuộc phiêu lưu, một niềm vui thú mà họ tin mình còn thực hiện được".

Mỗi chương là một lần Eguchi đến ngôi nhà và ngủ cùng một cô gái khác nhau.

Bản nhạc của thiên nhiên và ký ức

Khi màn đêm buông xuống, nhiều tiếng động hòa quyện tạo nên bản nhạc của thiên nhiên và con người. Hơi thở của những cô gái, tiếng gió thổi qua mái nhà, âm thanh sóng biển đập vào vách đá.

Trong không gian ấy, Eguchi hồi tưởng quá khứ, nhớ về những người đàn bà từng đi qua đời ông.

Nỗi cô đơn của tuổi già

Tác giả dùng những hoài niệm để ẩn dụ cho sự tiếc nuối vẻ đẹp văn hóa Nhật Bản. Kỷ niệm tái hiện qua không gian, hình ảnh thiên nhiên xung quanh ngôi nhà của các mỹ nữ.

Việc ngủ cạnh những cô gái khiến Eguchi khám phá nhiều cung bậc cảm xúc, đồng thời nhận ra sự cô đơn của mình. Kawabata viết: "Một nỗi cô đơn buồn bã trào lên. Nhưng hơn cả nỗi cô đơn hay nỗi buồn rầu, chính là nỗi cô chiếc tuyệt vọng của tuổi già như thể đông lạnh hẳn trong ông".

Vẻ đẹp và suy tư

Tác phẩm không chỉ tràn ngập những mỹ từ như "bàn tay mịn và đẹp, mái tóc trinh trắng, đôi má ửng đỏ, cổ và vai trông tươi và trẻ". Nó còn chứa đựng những suy tưởng sâu sắc về quy luật thời gian, sự sống và cái chết, nỗi hoài niệm quá khứ và khao khát tương lai.

Đời sống xã hội với nhiều tổn thương khiến con người dễ rơi vào tâm trạng cô đơn, tiếc nhớ những tháng ngày đã qua.

Hiện thân của thần tiên trong truyền thuyết

Càng về cuối, Kawabata càng đào sâu ký ức của nhân vật chính, giúp Eguchi tìm lại cảm xúc thuần túy nhất. Eguchi tin rằng những lão già như mình, khi đến ngôi nhà này, không chỉ nhìn lại thời trai trẻ mà còn cố quên đi những việc tiêu cực trong đời.

Từ đó, ông liên tưởng những người đẹp ngủ mê là hiện thân của thần tiên trong các truyền thuyết.

Kawabata viết: "Cô gái ngủ mê man như chết nhưng thời gian sinh tồn của nàng đâu có ngưng chảy, vậy nàng có giữ được thời gian đó không hay là nó chảy tuột vào một vực sâu không đáy? Nàng không phải là một búp bê sống, vì không thể có búp bê sống trên thế gian này; nàng được biến thành một đồ chơi sống, để các cụ già đã mất năng lực đàn ông không bị cảm thấy xấu hổ. Không, không phải một đồ chơi: đối với các cụ, nàng chính là cuộc sống. Một cuộc sống người ta có thể sờ mó được, một cách tự tin".

Giải Nobel và những đánh giá

Năm 1968, Người đẹp ngủ mê đã giúp Kawabata Yasunari trở thành tiểu thuyết gia người Nhật đầu tiên đoạt giải Nobel Văn học.

Đại diện Viện Hàn lâm Thụy Điển nhận xét: "Tác giả tôn vinh cái đẹp hư ảo, đồng thời khắc họa nỗi buồn hiện hữu trong đời sống thiên nhiên và định mệnh con người".

Trên trang Goodreads, độc giả Jim Fonseca viết: "Những dòng văn mở đầu câu chuyện góp phần che đậy nỗi khao khát và ký ức tình yêu trong quá khứ của nhân vật. Tác phẩm có chút kinh dị nhưng hấp dẫn, khắc sâu vào tâm trí tôi".

Về tác giả Kawabata Yasunari

Kawabata Yasunari (1899-1972) sinh ra ở Osaka, mồ côi năm lên hai tuổi. Từ đó, ông và người chị ruột sống cùng ông bà ngoại và gia đình người dì.

Trong nhiều tác phẩm, Kawabata thường lồng ghép quan điểm của mình để gợi nhớ cuộc sống mồ côi và những khó khăn thời trẻ. Ông để lại nhiều khoảng trống để độc giả tự khám phá, và bằng sự khéo léo biến hóa ngôn từ, ông dẫn dắt người đọc qua nhiều tình huống, tạo nên những cảm nhận khác nhau.

Những sáng tác văn chương, tiểu luận mỹ học và phê bình văn học của Kawabata vẫn luôn hấp dẫn các nhà nghiên cứu khắp thế giới, vì phản ánh nhiều phương diện văn hóa và đề cao tinh thần người Nhật.

Một số tác phẩm khác của ông đã xuất bản trong nước: Đẹp và buồn, Hồ, Tiếng núi, Xứ tuyết, Bồ công anh.