"Đời Sống Vỉa Hè Sài Gòn" – Câu Chuyện Về Những Khoảng Không Gian Đặc Biệt

Bạn có bao giờ tự hỏi, vỉa hè Sài Gòn có gì đặc biệt? Không chỉ là nơi để đi bộ, nó còn là cả một thế giới thu nhỏ với bao số phận, bao câu chuyện.

Cuốn sách Đời sống vỉa hè Sài Gòn của Phó giáo sư Annette M. Kim sẽ giúp bạn khám phá điều đó.

Hành trình 300 năm của vỉa hè Sài Gòn

Tác phẩm gốc mang tên Sidewalk City: Remapping Public Space in Ho Chi Minh City, do Nhà xuất bản Đại học Chicago ấn hành năm 2015.

Để viết nên cuốn sách, tác giả đã thu thập ghi chép từ văn khố, số liệu thống kê, quy hoạch đô thị, ảnh chụp. Bà cũng xem xét tài liệu học thuật của các nhà sử học về nhiều giai đoạn khác nhau. Tất cả tạo nên một câu chuyện sống động về sự chuyển mình của vỉa hè Sài Gòn qua hơn 300 năm.

Đời sống vỉa hè Sài Gòn đã trải qua nhiều thời kỳ: từ thành lũy thời đế quốc, đô thị thuộc địa Pháp, thủ đô thời hậu thuộc địa, và đến nay là thành phố xã hội chủ nghĩa.

Dù những người phụ thuộc vào vỉa hè ngày càng chịu nhiều áp lực do đô thị hóa và tăng dân số, không gian vỉa hè vẫn là nền móng cho đời sống văn hóa của cư dân địa phương.

Những câu chuyện nhân ái giữa lòng phố thị

Tác giả khái quát lịch sử vỉa hè Sài Gòn gắn liền với những thân phận con người. Phần đông người Sài Gòn đồng cảm với những người bán hàng vỉa hè. Họ sẵn sàng nhường không gian này cho những số phận khó khăn.

Để có được những tư liệu quý giá, nhóm nghiên cứu đã thực hiện 275 cuộc phỏng vấn. Họ thu thập hơn 3.000 tấm ảnh và đoạn phim. Nhiều năm trực tiếp trải nghiệm nghiên cứu giúp họ đưa ra những biến số, những sự kiện chưa được lý thuyết hóa. Từ đó, họ vẽ ra tấm bản đồ tái định hình không gian công cộng.

Góc nhìn độc đáo từ chuyên gia chính sách công

Nữ tác giả nghiên cứu không gian vỉa hè Sài Gòn bằng tư duy của một học giả chính sách công. Nhưng bà chuyển tải chúng dưới góc nhìn của một chuyên gia về nghệ thuật thị giác. Nhờ vậy, người đọc nhận ra những biểu tượng và ngôn ngữ độc đáo của vỉa hè.

Tương lai nào cho vỉa hè Sài Gòn?

Phó giáo sư Kim cũng đề cập đến tương lai của vỉa hè trong quá trình đô thị hóa. Các hoạt động vỉa hè đang đối diện nguy cơ bị giải tán với nhiều lý do: cản trở giao thông, mất vệ sinh an toàn thực phẩm, làm xấu mỹ quan thành phố.

Bà đặt ra một câu hỏi đầy suy tư: Mất đi vỉa hè nhộn nhịp hàng quán và những nụ cười thân thiện, Sài Gòn có gì khác biệt với những đô thị khác?

Tác giả cho rằng nếu thành phố muốn phát triển du lịch, vỉa hè là một trong những khía cạnh nên được phát huy, thay vì phá bỏ.

Lời đề tựa đầy tâm huyết

Ông Nguyễn Đỗ Dũng – chuyên gia quy hoạch quốc tế với nhiều đồ án đã được xây dựng ở Dubai, Việt Nam và Ấn Độ – viết trong lời đề tựa cuốn sách bản tiếng Việt:

"Đô thị hóa không có nghĩa là bê tông hóa và phương Tây hóa. Chúng tôi tin rằng việc chia sẻ những góc nhìn như thế này là phổ biến giá trị và bản sắc của TP HCM nói riêng và các đô thị Việt Nam nói chung, sẽ giúp tạo ra những thay đổi tích cực trong phát triển đô thị".

Về tác giả Annette M. Kim

Phó giáo sư Annette M. Kim là giảng viên ngành Chính sách công Sol Price tại Đại học Nam California, Mỹ. Bà đồng thời là giám đốc sáng lập phòng phân tích không gian đô thị SLAB.

Hiện nay, bà nghiên cứu về làn sóng di cư tại các thành phố châu Á, thị trường bất động sản ở châu Á và Đông Âu, cùng không gian đô thị tại các quốc gia này. Bà đã xuất bản nhiều sách liên quan đến chủ đề đô thị và dân sinh.