Truyện Cổ Grim

Xưa có hai vợ chồng người thợ xay bột sống rất sung sướng. Họ

có tiền của, mỗi năm lại sung túc thêm. Nhưng hoạn nạn thường

đến bất ngờ. Của đến mau, của cũng đi mau, rút cục đến cái nhà

xay bác ở vị tất đã còn là của bác. Bác buồn lắm. Làm lụng cả ngày,

tối về đặt mình xuống giường cứ trằn trọc, những lo cùng phiền.

Một hôm, bác dậy sớm tinh sương ra ngoài hóng mát cho thoải

mái. Khi bác qua cái đập nước chỗ ao gần nhà có tiếng ùng ục. Bác

ngoảnh lại nhìn thấy giữa ao có một người đàn bà đẹp từ từ nổi lên.

Người ấy đưa bàn tay mềm mại vén mớ tóc dài xõa xuống hai vai,

phủ lên tấm thân ngà ngọc. Bác biết ngay nó là con nam ở ao, sợ

quá không biết nên đứng lại hay chạy trốn. Nhưng con nam cất

giọng êm ái gọi tên bác và hỏi tại sao bác buồn. Mới đầu bác không

dám mở mồm. Nhưng sau bác thấy con nam nói rất thân mật, mới

định thần lại, kể cho nó nghe rằng trước bác được sống sung túc mà

nay thì nghèo quá, không biết làm thế nào.

Con nam bảo bác:

- Bác cứ yên tâm, tôi sẽ làm cho bác giàu có sung sướng hơn

trước; nhưng bác phải hứa cho tôi cái gì vừa mới đẻ ở nhà bác.

Bác nghĩ bụng: "Chắc lại con chó hay con mèo con gì đó", rồi

bác hứa cho nó.

Con nam lại hụp xuống nước, còn bác yên tâm và vui vẻ rảo

bước về nhà. Bác vừa về đến nhà thì con ở đã chạy ra báo cho bác

biết tin mừng vợ mới đẻ con trai. Bác nghe tin như sét đánh ngang

tai, vì bác thấy rõ con nam đã biết trước và đã đánh lừa bác. Mặt

cúi gằm, bác lại gần giường vợ. Vợ hỏi sao con kháu thế mà bác

không vui thì bác kể lại cho vợ nghe sự việc vừa xảy ra và lời bác đã

hứa với con nam.

Rồi bác nói tiếp:

Nếu mất đứa con thì giàu có mà làm gì! Biết làm sao bây giờ.

Bà con chạy lại mừng bác cũng không mách được phương kế

nào.

Nhưng thần tài lại về nhà bác. Bác làm gì trúng nấy: ban đêm

hình như hòm xiểng trong nhà cứ đầy lên, tiền bạc trong tủ biết

sinh sôi nảy nở. Chẳng bao lâu bác giàu có hơn trước, nhưng vui là

vui gượng vì nghĩ đến lời hứa với con nam, bác lại đau lòng. Mỗi khi

đi qua gần ao, bác lại sợ nó nổi lên đòi nợ. Bác cấm tiệt con không

được lai vãng gần ao và dặn con rằng:

Con chớ có vọc tay xuống ao, kẻo có bàn tay thò ra nắm lấy con

mà lôi xuống đáy.

Rồi năm tháng trôi qua không thấy con nam hiện lên. Bác đã

bắt đầu yên tâm. Con bác đã thành một thanh niên. Bác cho con

học nghề săn bắn. Khi anh đã thành một thợ săn giỏi, thì được vào

làm việc cho người chúa làng.

Trong làng có một cô gái xinh đẹp, phúc hậu, vừa ý anh. Ông

chủ thấy thế, bèn cho anh một ngôi nhà nhỏ. Cưới xong, hai vợ

chồng chung sống yên vui ở đó, yêu nhau rất mực.

Một hôm, anh đuổi một con hoẵng, từ rừng ra đến cánh đồng,

thì bắn chết được nó. Sau khi moi ruột con vật, anh vô tình đến cái

ao nguy hiểm để rửa tay vấy máu. Anh vừa nhúng tay xuống nước

thì con nam hiện lên mỉm cười ôm lấy anh bằng đôi tay ướt sũng,

lôi anh xuống rất nhanh trong khi sóng cuồn cuộn.

Tối đến, không thấy anh về, vợ anh lo sợ, đâm bổ đi tìm. Chợt

nghĩ đến chồng thường nói phải đề phòng con nam ám hại, không

đến gần ao, chị ngờ ngay đến chuyện xảy ra. Chị chạy đến ao, thấy

túi đi săn của chồng, biết chắc là chồng đã bị nạn. Chị vật mình

than khóc, gào tên người yêu, nhưng thật uổng công. Chị lại chạy

sang bờ ao bên kia, gọi chồng, chửi con nam, nhưng không có tiếng

đáp lại. Chỉ có nửa vành trăng sáng soi trên mặt nươc im lìm. Tội

nghiệp người vợ cứ ở bờ ao, lúc thì kêu gào thảm thiết, lúc thì khe

khẽ rên rỉ. Mãi sau kiệt lực, chị ngã xuống đất và ngủ thiếp đi.

Chị nằm mơ thấy mình đang trèo núi, trong lòng lo sợ. Hai bên

là đá tảng cực lớn, chân dẫm phải đá sắc và gai chảy máu, mưa đập

vào mặt, gió ào ào thổi tung mớ tóc dài. Khi đến đỉnh núi thì thấy

phong cảnh khác hẳn. Bầu trời xanh biếc, không khí êm dịu, sườn

núi thoai thoải. Trên cánh đồng cỏ xanh, muôn hoa đua sắc, có một

túp lều xinh xinh. Chị đến gần, mở cửa, chỉ thấy một bà cụ già tóc

bạc thân mật vẫy chị.

Đúng lúc ấy, chị thức giấc. Trời đã sáng. Chị nhất định làm

theo giấc mộng. Chị ra sức trèo núi, quả nhiên thấy y như đêm qua.

Bà lão tiếp chị thân mật, và trỏ ghế mời chị ngồi, rồi nói:

- Chắc con đã gặp nạn nên mới phải tìm đến chiếc lều hẻo lánh

của ta.

Chị vừa khóc vừa kể lại sự việc đã xảy ra.

Bà lão nói:

- Thôi con đừng khóc nữa, ta sẽ giúp con. Đây ta cho con một

cái lược vàng. Con chờ khi trăng tròn thì đến ngồi bên bờ ao, lấy

lược này ra mà chải tóc mây. Chải xong, con để lược đó, thì sẽ có

chuyện lạ xảy ra.

Chị ta về nhà mong mãi mới đến ngày trăng tròn. Chị đợi khi

mặt trăng sáng xuất hiện trên trời. Chị đến ngồi ở bờ ao, lấy lược

vàng ra chải làn tóc mây dài. Chải xong, chị để lược trên bờ. Tức thì

chị nghe thấy tiếng sóng cuồn cuộn từ đáy ao lên, dâng lên bờ, cuốn

cái lược đi. Lược vừa tới đáy ao thì mặt nước reo ra làm đôi, rồi đầu

chồng chị nổi lên. Anh không nói không rằng, chỉ rầu rầu nhìn vợ.

Ngay lúc đó, một ngọn sóng nữa ào ào chạy đến, phủ kín đầu anh.

Tất cả đều biến mất, ao lại yên lặng như trước, chỉ còn trăng in đáy

nước.

Chị chán nản về nhà, nhưng lại chiêm bao thấy túp lều bà lão.

Sáng hôm sau, chị lại đến kể lể nỗi đau buồn cho bà nghe. Bà bèn

cho chị một cái sáo bằng vàng mà bảo:

- Con chờ đêm trăng nào tròn lại đến ngồi bờ ao thổi sáo thật

hay, rồi đặt lên trên cát, thì con sẽ thấy có chuyện lạ xảy ra.

Chị làm theo lời bà cụ dặn.

Chị vừa mới đặt sáo xuống thì sóng đâu từ đáy ao đã ào ào nổi

lên, cuốn sáo đi mất. Tức thì nước rẽ ra. Không phải chỉ có đầu mà

nửa mình chồng chị nổi lên. Anh tha thiết giơ tay hướng về chị,

nhưng một ngọn sóng lại ầm ầm xô đến phủ lên anh, rồi cuốn anh

xuống.

Người đàn bà đáng thương than rằng:

- Trời ơi, thấy chồng mà rồi lại mất thì thấy mà làm gì!

Chị lại buồn tê tái, nhưng rồi lại chiêm bao đến nhà bà lão. Chị

lại ra đi. Bà lão cho chị một cái guồng xe chỉ bằng vàng, và an ủi chị

rằng:

- Không uổng công đâu, con ạ. Con hãy chờ hôm nào trăng tròn,

đem guồng này ra ngồi bờ ao mà xe chỉ cho đến khi được một cuộn

to. Xong việc, con để guồng đó, rồi sẽ thấy có chuyện lạ xảy ra.

Chị làm đúng như lời bà cụ dặn. Khi trăng tròn bắt đầu mọc,

chị lấy guồng đem ra bờ ao chú tâm xe chỉ cho đến khi hết sợi, chỉ

đầy cuộn. Chị đặt guồng xuống bờ ao, thì nước từ đáy ầm ầm dâng

lên, một ngọn sóng lớn đến cuốn guồng đi. Tức thì đầu rồi tất cả

người chồng chị theo sóng nhô lên. Anh vội nhảy lên bờ, cầm tay vợ

rồi cùng vợ đi trốn, nhưng hai vợ chồng vừa mới chạy được vài bước

thì nước ao dâng lên ầm ầm, ngập cả cánh đồng, thật là khủng

khiếp. Hai vợ chồng tưởng chết đến nơi, nhưng vợ cầu cứu bà lão.

Tức thì vợ biến ra cóc, chồng biến ra ếch. Hai anh chị bị một ngọn

sóng đuổi kịp nhưng không chết, mỗi người dạt đi một nơi, xa nhau

lắm.

Khi nước đã rút, hai vợ chồng ở lại trên cạn và lại hiện nguyên

hình thành người. Nhưng họ không biết số phận của nhau ra sao, vì

mỗi người ở một xứ xa lạ, có núi cao, thung lũng sâu chia cách;

người địa phương không biết họ ở đâu đến. Trong bao năm, hai vợ

chồng cùng phải đi chăn cừu để sinh sống. Họ chăn cừu qua hết

rừng nọ lại đến đồng kia, lòng luống những buồn rầu, thương tiếc.

Rồi một hôm, mùa xuân trở lại tốt tươi tưng bừng trên mặt đất,

hai vợ chồng đi chăn cừu tình cờ đi về hướng của nhau. Trên dốc đồi

xa xa, anh thấy một bầy cừu, bèn dẫn cừu mình đến. Đôi bên cùng

đến một thung lũng mà không nhận được ra nhau, nhưng đều

mừng là không phải sống lẻ loi nữa. Từ đó ngày nào hai người cũng

chăn cừu gần nhau, tuy không trò chuyện cùng nhau, nhưng cũng

thấy vui.

Một buổi tối, khi trăng tròn đã mọc, cừu đã ngủ, anh chăn cừu

lấy sáo thổi một bài du dương nhưng rất não nùng. Chàng thổi

xong, thấy người bạn gái khóc thảm thiết, bèn hỏi:

- Tại sao em khóc?

Nàng đáp:

- Trời ơi, xưa kia cũng trăng sáng như hôm nay, em cũng thổi

bài này thì thấy đầu chồng nổi lên mặt nước.

Anh nhìn chị, rồi hình như có ai đó đã vén bức màn che mắt,

anh nhận được ra người vợ yêu quí của mình. Còn chị, nhờ ánh

trăng chiếu vào mặt anh, cũng nhận được ra chồng mình. Thế là

hai vợ chồng ôm nhau hôn. Họ sung sướng hay không, chắc không

cần phải nói.

Câu chuyện ca ngợi tình yêu chung thủy của người vợ đối với

chồng. Chính tình yêu đã tiếp thêm sức mạnh khiến họ chiến thắng

mọi hiểm nguy để được đoàn tụ bên nhau.