Hoàng Diệu

Hoàng Diệu (1829–1882), một nhà khoa bảng yêu nước của Quảng Nam, nổi tiếng với tài năng và chính trực. Từ nhỏ, ông xuất sắc trong khoa thi, vượt qua nghi ngờ về gian lận để đỗ cử nhân, phó bảng. Trong sự nghiệp, ông dẹp loạn, chống tham nhũng, lo cho dân nghèo và chuẩn bị phòng thủ trước thực dân Pháp. Tính cách cương trực, mẫn cán khiến ông được tin yêu khắp nơi. Dù bị giáng chức, ông vẫn không ngừng cống hiến, từ tri phủ đến tổng đốc. Sự hy sinh cuối đời tại Võ Miếu (1882) khiến người dân Hà Nội đau xót, đồng thời khẳng định danh dự của một nhà quan liêu tài năng. Khu lăng mộ ông hiện là di tích lịch sử, ghi dấu một đời công bộc trung thành, trí tuệ và lòng yêu nước.