Đặng Huy Trứ

Đặng Huy Trứ (1825–1874) – nhà canh tân số một của thế kỷ 19, người từng mang máy ảnh, kỹ thuật phương Tây về Việt Nam, mở lối buôn bán, khai mỏ, và đề xuất cải cách triều đình. Ông là "quan lái súng" từng kéo 239 khẩu pháo về từ Trung Quốc, nhưng cuối đời bị giam cầm, giả chết, và chết trong bi kịch tại Đồn Vàng. Dù tài năng và ý chí cải cách, ông bị vua Tự Đức chê "nói cao, tài kém", khiến những nỗ lực canh tân của ông bị lãng quên. Đến thế kỷ 20, di sản của ông mới được đánh giá cao, như Bạch Thái Bưởi đặt tên tàu "Bình Chuẩn" – chức quan của ông – để tưởng nhớ. Đặng Huy Trứ là biểu tượng của những người "trồng mầm khai hóa" trong lịch sử Việt Nam, nhưng cái giá của sự đổi mới lại quá đắt.