Stephen Hawking

Stephen Hawking là ai?

Stephen Hawking là một nhà vật lý lý thuyết, nhà vũ trụ học và tác giả sách khoa học nổi tiếng người Anh. Ông được coi là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất của thời đại chúng ta, thường được so sánh với Albert Einstein và Isaac Newton .

Cuộc đời

Ngày sinh và quê quán: Stephen William Hawking sinh ngày 8 tháng 1 năm 1942 tại Oxford, Anh, đúng vào ngày kỷ niệm 300 năm ngày mất của nhà thiên văn học Galileo Galilei . Cha mẹ ông đều tốt nghiệp Đại học Oxford và làm trong lĩnh vực nghiên cứu y học .

Tuổi thơ và học vấn: Thời niên thiếu, Hawking sống ở London và St Albans cùng ba em . Dù không phải học sinh xuất sắc nhất lớp, ông sớm bộc lộ trí tò mò về cách vận hành của vũ trụ và được bạn bè đặt biệt danh là "Einstein" . Năm 17 tuổi, ông vào Đại học Oxford và tốt nghiệp ngành Vật lý. Sau đó, ông theo học cao học tại Đại học Cambridge, nơi ông nhận bằng Tiến sĩ năm 1966 .

Cuộc chiến với bệnh tật: Năm 21 tuổi (1963), khi đang là nghiên cứu sinh, Hawking được chẩn đoán mắc bệnh teo cơ (motor neurone disease), một dạng bệnh thoái hóa thần kinh vận động khiến các cơ yếu dần và tê liệt. Các bác sĩ dự đoán ông chỉ sống được thêm hai năm .

Tuy nhiên, căn bệnh tiến triển chậm hơn dự kiến. Năm 1985, sau một ca viêm phổi nặng, ông mất khả năng nói và phải giao tiếp bằng thiết bị tổng hợp giọng nói .

Về cuối đời, ông gần như bị liệt hoàn toàn và phải điều khiển máy tính bằng một cơ má duy nhất .

Hôn nhân và gia đình: Năm 1965, ông kết hôn với Jane Wilde, người đã ở bên động viên và chăm sóc ông trong suốt những năm tháng khó khăn. Họ có ba người con . Sau khi ly hôn năm 1995, ông tái hôn với y tá Elaine Mason và ly dị năm 2006 .

Ngày mất: Stephen Hawking qua đời ngày 14 tháng 3 năm 2018 tại Cambridge, hưởng thọ 76 tuổi – một tuổi thọ phi thường so với tiên lượng ban đầu. Tro cốt của ông được an táng tại Tu viện Westminster, bên cạnh mộ của Isaac Newton và Charles Darwin .

Sự nghiệp khoa học và những đóng góp chính

Điểm kỳ dị không-thời gian (Singularity theorems): Cùng với nhà toán học Roger Penrose, Hawking đã chứng minh rằng thuyết tương đối rộng của Einstein hàm ý không gian và thời gian có một điểm khởi đầu trong Vụ Nổ Lớn (Big Bang) và kết thúc trong các lỗ đen .

Bức xạ Hawking (Hawking radiation): Đây là khám phá quan trọng nhất của ông. Hawking chỉ ra rằng lỗ đen không hoàn toàn "đen" mà có thể phát ra bức xạ (năng lượng) và cuối cùng sẽ "bốc hơi" và biến mất. Phát hiện này lần đầu tiên kết nối thành công lý thuyết tương đối rộng (về thế giới vĩ mô) với cơ học lượng tử (về thế giới vi mô) .

Lý thuyết về nguồn gốc vũ trụ: Ông đề xuất mô hình "lượng tử không biên" (no-boundary proposal) cùng với Jim Hartle, mô tả vũ trụ khởi đầu không có điểm kỳ dị mà giống như một mặt cầu, nơi thời gian và không gian được cuộn tròn lại .

Các chức danh danh giá: Từ năm 1979 đến 2009, Hawking giữ ghế Giáo sư Toán học Lucasian tại Đại học Cambridge – vị trí từng do chính Isaac Newton nắm giữ. Sau đó, ông làm Giám đốc Nghiên cứu tại Trung tâm Vũ trụ học Lý thuyết Cambridge .

Sách phổ biến khoa học

Hawking có tài năng đặc biệt trong việc giải thích những khái niệm khoa học phức tạp bằng ngôn ngữ dễ hiểu cho công chúng:

"Lược sử thời gian" (A Brief History of Time) – 1988: Cuốn sách nổi tiếng nhất của ông, giải thích về cấu trúc, nguồn gốc và sự tiến hóa của vũ trụ. Nó đã bán được hơn 10 triệu bản, giữ kỷ lục 237 tuần liên tiếp trong danh sách bán chạy nhất của Sunday Times .

Các tác phẩm nổi bật khác: "Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ" (The Universe in a Nutshell, 2001), "Bản thiết kế vĩ đại" (The Grand Design, 2010) viết cùng Leonard Mlodinow, và tập sách "Những câu trả lời ngắn gọn cho các câu hỏi lớn" (Brief Answers to the Big Questions) được xuất bản sau khi ông mất (2018) .

Sách cho thiếu nhi: Ông cùng con gái Lucy Hawking viết bộ truyện phiêu lưu khoa học "Chìa khóa bí mật của George" (George's Secret Key to the Universe) để khơi dậy niềm đam mê khoa học cho trẻ em .

Vinh danh và di sản

Hawking là thành viên của Hội Hoàng gia Anh, Viện Hàn lâm Giáo hoàng, và được trao tặng Huân chương Tự do của Tổng thống Mỹ – danh hiệu dân sự cao quý nhất của Hoa Kỳ .

Câu chuyện cuộc đời ông đã được chuyển thể thành phim "Lý thuyết vạn vật" (The Theory of Everything, 2014), với diễn viên Eddie Redmayne thủ vai chính .

Ông cũng xuất hiện với tư cách khách mời trong nhiều chương trình truyền hình nổi tiếng như "The Simpsons", "Star Trek" và "The Big Bang Theory" .

Hy vọng những thông tin trên giúp bạn hiểu rõ hơn về Stephen Hawking – một thiên tài khoa học với tinh thần kiên cường phi thường, người đã dành cả cuộc đời để khám phá những bí ẩn sâu thẳm nhất của vũ trụ.