Bồ Tùng Linh

Bồ Tùng Linh là ai?

Bồ Tùng Linh là một nhà văn nổi tiếng của Trung Quốc sống vào thời nhà Thanh . Ông được biết đến rộng rãi là tác giả của bộ truyện "Liêu trai chí dị" – một tác phẩm kinh điển viết về những câu chuyện kỳ lạ, ma quái, thần tiên đầy mê hoặc .

Cuộc đời

- Năm sinh, mất: Bồ Tùng Linh sinh ngày 5 tháng 6 năm 1640 và mất ngày 25 tháng 2 năm 1715 . Ông sống vào giai đoạn cuối đời Minh, đầu đời Thanh .
- Quê quán: Ông sinh ra ở huyện Truy Xuyên (nay là quận Truy Xuyên, địa cấp thị Truy Bác, tỉnh Sơn Đông) .
- Tên tự và bút danh: Tự của ông là Lưu Tiên, Kiếm Thần, và ông còn có biệt hiệu là Liễu Tuyền cư sĩ . Người đời cũng thường gọi ông là Liêu Trai tiên sinh .
- Gia đình: Ông xuất thân trong một gia đình thương nhân nhỏ, nhưng tổ tiên có thể là người Mông Cổ . Cha ông vì lận đận trên con đường khoa cử nên đã chuyển sang buôn bán .

Lận đận đường khoa cử: Bồ Tùng Linh nổi tiếng văn hay chữ tốt từ nhỏ. Năm 18-19 tuổi, ông đã đỗ đầu kỳ thi ở ba cấp huyện, phủ, đạo và được quan Học sứ khen ngợi . Nhưng kỳ lạ thay, từ đó về sau, ông thi mãi không đỗ cao hơn, liên tiếp trượt trong các kỳ thi Hương . Mãi đến năm 71 tuổi, ông mới được bổ làm "Tuế cống sinh" – một danh nghĩa không có nhiều ý nghĩa vào lúc tuổi đã xế chiều .

Cuộc sống làm thầy đồ: Chán nản với con đường công danh, ông dành phần lớn cuộc đời để dạy học tư và làm mạc tân (thư ký) trong các cơ quan quân sự . Cuộc sống của ông khá thanh bạch và khó khăn, thậm chí có lúc nghèo đến mức "ra cửa không có lừa để cưỡi", "suốt năm không được ăn miếng thịt" .

Sự nghiệp văn chương và các tác phẩm tiêu biểu

Bồ Tùng Linh sáng tác nhiều thể loại: thơ, từ, ca khúc dân gian, tạp kịch, tiểu thuyết... Nhưng tác phẩm làm nên tên tuổi của ông chính là:

"Liêu trai chí dị" (聊齋志異): Đây là tuyển tập gồm gần 500 truyện ngắn (có nguồn nói 431 truyện, có nguồn nói 448 hoặc 496 truyện) được ông dày công sưu tầm và sáng tác trong khoảng 40 năm . Tên tác phẩm có nghĩa là "Những câu chuyện kỳ lạ chép trong căn phòng tạm bợ" (ám chỉ căn phòng học sơ sài của ông) . Ban đầu, sách có thể có tên là "Quỷ hồ truyện" (truyện ma cáo) .

"Liêu trai chí dị" được đánh giá là đỉnh cao của thể loại truyện ngắn cổ điển Trung Quốc . Điểm đặc biệt là ông mượn những câu chuyện về hồ ly tinh, ma quỷ, thần tiên, yêu quái (từ cáo, hươu, khỉ, voi, rắn đến cây cỏ hoa lá...) để phản ánh và phê phán xã hội đương thời . Qua thế giới kỳ ảo đó, ông nói lên ước mơ về tình yêu tự do, phê phán chế độ khoa cử hủ bại và vạch trần bộ mặt thối nát của tầng lớp thống trị .

Một số truyện tiêu biểu trong "Liêu trai chí dị":

- Nhiếp Tiểu Thiện (còn gọi là Thiến nữ u hồn): Câu chuyện tình yêu nổi tiếng giữa thư sinh Ninh Thái Thần và hồn ma Nhiếp Tiểu Thiện, thoát khỏi sự khống chế của yêu tinh .
- Tiểu Thúy: Kể về nàng hồ ly Tiểu Thúy xinh đẹp, thông minh, ngây thơ báo ơn gia đình ân nhân .
- Họa bì: Câu chuyện rùng rợn về con quỷ vẽ lớp da người để hại mạng, mang ý nghĩa cảnh tỉnh sâu sắc .
- Dế chọi (Xúc cúc): Truyện được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn ở Việt Nam, phê phán sự hà khắc của tầng lớp thống quan và nỗi thống khổ của người dân vì thú chơi dế của vua quan .

Các tác phẩm khác:

- Liêu trai văn tập: 16 quyển .
- Liêu trai thi tập: 6 quyển với hơn 1000 bài thơ, 170 bài từ, 14 vở ca khúc dân gian và 3 vở tạp kịch .
- Ngoài ra, một số học giả cho rằng ông có thể là tác giả của cuốn tiểu thuyết "Tỉnh thế nhân duyên truyện" (醒世姻緣傳) .

Di sản

"Liêu trai chí dị" không chỉ nổi tiếng ở Trung Quốc mà còn được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới và được yêu thích ở nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam . Tác phẩm đã được chuyển thể thành nhiều bộ phim, kịch và trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nghệ thuật đại chúng .

Với ngòi bút tài hoa và những tầng ý nghĩa sâu sắc ẩn sau thế giới ma quái kỳ ảo, Bồ Tùng Linh xứng đáng là một trong những nhà văn lớn của văn học Trung Quốc.