Thằng Người Gỗ

Đáng lẽ thành một đứa bé ngoan ngoãn,

thì Bích nô cô lại trốn đi với bạn nó là thằng Bạch lạp.

Lẽ tất nhiên Bích nô cô xin phép bà Tiên đi một vòng vào trong làng để mời bạn hữu của nó.

Bà tiên nói:

- Con cứ đi mời các bạn của con để ngày mai đến dự tiệc, nhưng con phải trở về trước khi trời tối, con nhớ không?

- Con xin hứa với mẹ, chỉ trong một tiếng đồng hồ là con đã trở về đây rồi.

- Hãy coi chừng đấy! Đứa trẻ nào cũng hứa một cách sốt sắng, nhưng không đứa nào chịu giữ lời hứa bao giờ.

- Nhưng con có giống những đứa trẻ khác đâu ? Khi nào con hứa lời gì con sẽ giữ ngay lời hứa ấy.

- Nếu con không vâng lời, thì đáng kiếp con lắm.

- Sao vậy ?

- Vì những đứa trẻ nào không nghe những lời khuyên can của những kẻ lịch duyệt hơn mình thì bao giờ cũng gặp hoạn nạn.

- Nhưng bây giờ thì con đã hiểu biết rồi, con không còn dại dột nữa.

- Ta chờ xem con nói có đúng không ?

Không nói thêm một lời nào nữa, Bích nô cô chào bà Tiên – bây giờ nó xem như là bà mẹ ruột - rồi thì vừa nhảy, vừa hát, mở cửa ra khỏi nhà.

Không đầy nửa tiếng đồng hồ, nó đã mời xong bọn bạn của nó. Có nhiều đứa vui lòng nhận lời lập tức, nhưng cũng có nhiều đứa kiếm cách từ chối lấy lệ, nhưng khi biết rằng những chiếc bánh chấm vào cà phê để ăn hai bên có phết bơ và có nhụy ở giữa thì chúng đồng thanh :

- Thế nào bọn tao cũng đến để mày được vui lòng.

Trong số bạn hữu, có một đứa Bích nô cô ưa và thích nhất. Thằng này có cái biệt danh là Bạch Lạp vì thân thể nó gầy ốm và lỏng khỏng như một cây đèn bạch lạp thắp trong cây đèn gương ở ngoài đường.

Bạch Lạp là một đứa lười biếng nhất và cứng cổ nhất trường. Nhưng Bích nô cô lại thương yêu nó lắm. Vì thế, nó đi ngay đến nhà thằng này để mời dự tiệc, nhưng Bạch lạp lại đi vắng. Nó trở lại một lần nữa cũng không gặp. Cho đến lần thứ ba cũng vậy.

Tìm Bạch lạp ở đâu bây giờ ? Bích nô cô lùng khắp cả các nơi, và cuối cùng thì thấy nó đang núp dưới một cái cống của một cái trại.

Bích nô cô đi đến gần nó và hỏi :

- Mày đứng làm gì ở đây ?

- Tao đợi họ đến đem đi.

- Mày đi đâu ?

- Xa lắm ! Tao đi xa lắm.

- Tao đến nhà tìm mày đã ba lần rồi.

- Tìm tao làm gì thế ?

- Mày không biết à ? Có một việc rất quan trọng đã xảy đến cho cuộc đời tao.

- Gì thế ?

- Ngày mai tao không còn là một thằng người gỗ nữa, mà sẽ trở thành một đứa bé như mày và như bao nhiêu đứa khác.

- Thế thì sung sướng cho mày lắm!

- Ngày mai tao đợi mày đến dự tiệc ở nhà tao.

- Nhưng tao bảo là tối nay tao đã đi xa rồi mà!

- Vào khoảng mấy giờ?

- Gần rồi!

- Mày đi dâu?

- Tao đến một xứ đẹp nhất hoàn cầu, một cảnh bồng lai.

- Xứ ấy tên là gì nhỉ ?

- Tên là xứ Nô Đùa. Sao ? Mày có đi với chúng tao không ?

- Tao à ? Không bao giờ.

- Thế là mày lầm rồi, Bích nô cô ạ! Mày hãy tin tao. Nếu mày không đến xứ ấy, mày sẽ hối hận. Đối với bọn trẻ chúng mình còn có đâu sung sướng bằng xứ ấy nữa? Ở đấy không có trường học, không có thầy giáo, không có sách vở. Trong cái xứ hạnh phúc này, không bao giờ phải đi học cả. Thứ năm nghỉ học và một tuần gồm có sáu thứ nămn và một chủ nhật. Mày hãy tưởng tượng xem! Nghỉ hè bắt đầu từ mồng một tháng giêng cho đến ba mươi mốt tháng chạp mới hết. Đó là một xứ thích hợp với tao, thích hợp cho tao! Tất cả các nước văn minh trên thế giới đều phải như thế cả?

- Vậy ở xứ Nô Đùa suốt ngày người ta làm những gì?

- Không làm gì cả, chỉ nô đùa từ sáng đến chiều, tối lại thì đi ngủ để qua hôm sau sẽ vui chơi lại.

- Thế à?

Bích nô cô nhè nhẹ gật đầu như có ý bảo:

- “Cuộc đời ấy cũng thích hợp với mình đấy!”

- Này! Mày có đi với tao không? Nhận lời hay không? Mày phải nhất định đi chứ!

- Không! Không! Nghìn lần không. Tao đã hứa với bà Tiên thân mến của tao, tao sẽ trở thành một đứa trẻ ngoan ngoãn và tao muốn giữ lời hứa. Vả lại giờ mặt trời đã lặn, mày hãy ở lại đây, tao trở về nhà đã nhé! Cáo từ mày và chúc mày được mọi sự tốt lành.

- Mày chạy đi đâu mà gấp thế?

- Tao về nhà. Bà Tiên muốn tao trở về trước khi trời tối.

- Đợi vài phút nữa.

- Chậm mất rồi!

- Chỉ vài phút nữa thôi.

- Bà Tiên sẽ quở tao.

- Để cho bà quở! Lúc nào bà quở chán rồi thì bà cũng phải dịu đi

- Thế mày đi bằng cách nào? Một mình mày hay cả bọn.

- Một mình à? Chúng tao đến những hơn một trăm đứa.

- Chúng bây đi bộ à?

- Chốc nữa có một chiếc xe ngựa đến chở tao và đem tao đến xứ Nô Đùa ấy.

- Làm thế nào để trông thấyđược chiếc xe sắp đi ngang qua đây nhỉ?

- Để làm gì?

- Để xem bọn mày đi đến xứ ấy.

- Mày chỉ ở lại đây một chốc nữa thì sẽ thấy ngay.

- Không! Không! Tao muốn về nhà thôi.

- Đợi thêm vài phút nữa!

- Tao đợi đã lâu rồi. Bà Tiên có lẽ đã lo sợ cho tao.

- Đáng thương cho bà nhỉ?

Bích nô cô hỏi:

- Mày có chắc là ở xứ ấy không có trường học không?

- Tuyệt nhiên không?

- Cũng không có thầy giáo?

- Không có lấy một lão nữa.

- Và không bao giờ bó buộc phải làm việc chứ?

- Không bao giờ! Không bao giờ.

- Chao ôi! Xứ gì mà tuyệt vời thế? Bích nô cô nghe nói thêm đến nhỏ giải. Xứ gì mà đầy hạnh phúc thế? Tao tuy chưa đến, nhưng chỉ tưởng tượng cũng đủ thấy thích rồi.

- Sao mày không đi với tao?

- Dụ dỗ tao cũng vô ích thôi mày ạ. Tao đã hứa với bà Tiên là trở thành một đứa trẻ khôn ngoan, tao không sao nuốt lới được.

- Vậy tao cáo từ mày đã nhé! Hôm nào đi học mày nhớ thay tao mà chào tất cả các trường sơ đẳng và cao đẳng nhé!

- Chào mày! Chúc mày đi đường được sức khỏe, vui chơi cho thỏa thích và thỉnh thoảng lại nhớ đến chúng bạn.

Bích nô cô bước mấy bước như muốn cáo từ để đi nhưng nó dừng lại, quay về phía bạn nó hỏi:

- Mày có chắc là ở xứ ấy một tuần gồm có sáu ngày thứ năm và một chủ nhật không?

- Hoàn toàn chắc!

- Nguồn tin đã cho mày biết rằng ở xứ Nô Đùa nghỉ hè bắt đầu từ mồng một tháng giêng đến ma mươi mốt tháng chạp có đích xác không?

- Đích xác lắm.

- “Xứ gì mà thần tiên thế nhỉ?” Bích nô cô lặp đi một lần nữa và nó tự thấy không sao dằn được lòng thèm muốn. Nhung bỗng nhiên nó tỉnh ngộ, nói tiếp một cách nhanh chóng:

- Thôi chào mày lần cuối cùng nhé! Chúc mày đi đường bình yên.

- Chào mày!

- Bao giờ thì mày đi?

- Gần rồi.

- Nếu chỉ trong một tiếng đồng hồ nữa chúng bây đã đi thì tao có thể chờ đợi được.

- Mày không sợ bà Tiên à?

- Trời đã tối mất rồi. Về nhà sớm hay hơn muộn hơn một tiếng đồng hồ cũng thế thôi!

- Bích nô cô ơi! Thế bà Tiên trách mắng mày thì sao?

- Tao để cho bà tha hồ mà la mắng. Khi nào hét la chán thì bà lại thôi.

Bóng tối trùm xuống và trời đã đen nghịt. Bỗng chúng thấy từ đàng xa lấp lánh ánh sáng và chúng nghe tiếng nhạc ngựa, tiếng còi nho nhỏ giống nhưn tiếng muỗi kêu.

Bạch Lạp đứng thẳng người lên và hét lớn:

- Đã đến rồi đó!

Bích nô cô hỏi nho nhỏ:

- Ai thế?

- Chiếc xe đến rước bọn tao ấy mà! Mày có đi không?

Bích nô cô lại hỏi:

- Thật ư mày? Trong xứ ấy trẻ con không phải làm việc à?

- Không đời nào! Không đời nào!

- Xứ gì mà tuyệt thật! Tuyệt thật! Tuyệt thật.

Carlo Collodi

Thằng người gỗ

Chương 31

Sau năm tháng ở xứ thần tiên,

Bích nô cô bỗng thấy mọc tai lừa….

Cỗ xe ngựa đi đến. Nó đi đến rất nhẹ nhàng, không có lấy một tiếng động, vì các bánh xe bao bọc bằng bông gòn và giẽ rách.

Mười hai cặp lừa nho nhỏ kéo chiếc xe ấy. Mấy con lừa hình vóc bằng nhau chỉ khác có sắc lông, con thì xám, con thì trắng, con lốm đốm đen trắng như man chuối tiêu, còn những con khác có những vằn vàng lẫn xanh biếc.

Một điều đặc biệt là mười hai cặp lừa này ( tức là 24 con) đáng lẽ bịt móng sắt thì lại đi giày đàn ông làm bằng thứ da trắng. Còn gã cầm cương?

Các em hãy tưởng tượng một người nho nhỏ, lùn tịt nhưng lại chành bành, nhờn nhờn phục phịch như cả một khối mỡ bò. Mặt y hồng hào, mồm nhỏ, nhưng luôn luôn mỉm cười, lời nói của y dịu dàng, mơn trớn như mèo kêu lúc khẩn cầu đến lòng tốt của chủ. Bọn trẻ trông thấy y liền đem lòng yêu mến, tranh giành nhau leo lên xe để gã đưa đến cảnh thần tiên mà trên bản đồ ghi là xứ Nô Đùa.

Xe đã đầy một bọn trẻ từ tám đến mười hai tuổi, chồng chất đứa này lên đứa khác như cá mắm. Chúng chen nhau đến ngạt thở, nhưng không một đứa nào phàn nàn kêu ca gì cả.

Trong lòng chúng nó được an ủi và nghĩ rằng chỉ trong mấy tiếng đồng nữa là chúng sẽ đến một xứ mà không có sách vở, không có trường học, không thầy giáo nên chúng bằng lòng chịu đựng những điều khó chịu ấy, không quản gì bị xô đẫy, khát nước và mất ngủ.

Xe vừa dừng bánh thì gã cầm cương lùn tịt đã ngảnh cái mặt cám dỗ nói vói Bạch lạp.

- Này em! Em cũng muốn đi với ta đến xứ thần tiên tuyệt diệu ấy chứ?

- Nhất định tôi đi chứ!

- Nhưng tôi nói để em biết trong chiếc xe này hiện không còn một chỗ nào nữa.

- Điều đó cần gì! Nếu ở trong không có chỗ thì tôi đeo ở càng xe vậy.

Thế rồi nó đánh một cái phóc lên trên gọng xe, ngồi như cỡi ngựa.Gã lùn tịt ấy đem tất cả mọi vẻ dễ yêu ra mà nói với Bích nô cô:

- Còn em, em định làm gì? Em ở lại đây hay đi với ta? Bích nô cô đáp:

- Tôi ở lại, tôi sẽ trở về nhà, tôi chăm học để làm cho trường nổi tiếng. Đó là bổn phận của tất cả những đứa trẻ tốt.

- Như thế thì hay cho em quá chừng.

Bạch Lạp nói:

- Này Bích nô cô! Mày hãy nghe tao mà đi với chúng tao. Chúng tao chơi vui thỏa thích lắm.

- Không! Không! Không!

Ban đầu chỉ một vài tiếng từ trong xe đưa ra:

- Hãy đến với chúng tao! Chúng tao sẽ vui chơi thỏa thích lắm.

Rồi thì có đến trăm tiếng cùng hét lên một loạt:

- Hãy đến với chúng tao! Chúng tao sẽ vui chơi thỏa thích lắm.

- Nếu tao đến với chúng bây thì bà Tiên sẽ bảo sao?

Thằng người gỗ tuy nói thế, nhưng nó đã bắt đầu động lòng và đang lưỡng lự.

- Chao ôi! Mày đừng làm ra vẻ lo buồn như thế. Mày nên biết rằng chúng tao sẽ đến một xứ mà chúng tao có thể nô đùa thỏa thích từ snag đến tối.

Bích nô cô không trả lời, nhưng nó thở dài. Nó thở dài một lần nữa rồi một lần nữa. Cuối cùng nó nói:

- Dành riêng cho tao một chỗ, để tao đi với chúng bây.

- Trong này đã chật cả rồi, nhưng muốn đãi em vào bậc thượng khách nên ta nhường chỗ của ta nơi ghế cho em ngồi đó!

- Thế còn ông?

- Ta à! Ta đi bộ.

- Không! Không bao giờ tôi lại chịu thế. Tôi muốn cỡi lên lưng một trong những con lừa này.

Bích nô cô đi đến con thứ nhất và sửa soạn nhảy tót lên lưng nó, nhưng con vật quay lại tức khắc đá cho nó một đá làm nó chỏng dựng hai chân lên trời.

Bầy trẻ cất giọng cười một cách vô lễ và thô tục. Nhưng gã đánh xe không cười một tí nào. Gã đến gần con lừa nổi chứng ấy tỏ vẻ nâng niu săn sóc. Gã giả vờ ôm nó, rồi bất thần cắn một miếng đứt mất nửa tai bên phải.

Bích nô cô lom khom trở dậy, nổi giận nhảy lên lưng con vật. Nó nhảy một cách hăng hái làm bọn trẻ ngừng hẳn cười để la lớn:

- Hoan hô Bích nô cô, và vỗ tay vang dậy.

Nhưng lừa bỗng nhiên đưa hai chân sau chỏng dậy tống nó một đá rất nhanh. Thằng người gỗ lăn cù xuống đống sỏi bên vệ đường. Tiếng cười lại nổi lên. Gã đánh xa cũng vẫn không cười nhưng trong lòng lão bỗng thấy yêu tha thiết con lừa ấy, đến nỗi lão ôm mà hôn nó một cái và cắn đứt mất nửa tai bên trái còn sót lại.

Đoạn gã nói với Thằng người gỗ:

- Giờ em cứ bỏ bên này một chân, bên kia một chân thử xem, không sợ gì cả. Trong trí con lừa bé nhỏ này có những ý tưởng tinh nghịch, ta đã nói nhỏ bên tai nó mấy lời, ta hy vọng rằng những lời ấy sẽ khiến nó trở nên hiền lành và biết suy xét.

Bích nô cô leo lên, và chiếc xe bắt đầu quay bánh. Trong lúc mất con lừa rầm rộ chạy và xe lăn trên con đường lớn thì Bích nô cô nghe tuồng như có giọng nói hiền từ chỉ vừa thoang thoáng rõ:

- “Rõ ngươi đã ngu chưa? Ngươi chỉ hành động theo ý của ngươi rồi ngươi sẽ hối hận”.

Bích nô cô hoảng sợ nhìn bên này, bên kia, cố tìm cho ra tiếng ấy từ đâu mà đến.

Nhưng nó không thấy gì cả. Lừa vẫn phi nước đại, xe vẫn lăn trên đường.

Bạch Lạp ngáy khò khò, lão đánh xe ngồi trên ghế hát nho nhỏ trong miệng:

Chúng nó ngủ suốt cả đêm!

Còn ta chẳng bao giờ an giấc.

Đi được mấy cây số nữa, Thằng người gỗ lại nghe cái tiếng nho nhỏ ấy nói với nó:

- “Này thằng khờ bé nhỏ kia! Những đưá trẻ nào bỏ học, phản bội sách vở, phản bội trường học với thầy giáo để hoàn toàn đắm mình trong ngu dại, trong nô đùa, chung cục lại thế nào cũng phải khổ.”

Nghe những lời nói ấy, nói một giọng bình tĩnh và tinh quái, thật không lúc nào Bích nô cô sợ hãi bằng lúc này nữa, nên từ trên mông lừa nó nhảy xuống đất chụp lấy giây cương để giữ mấy con lừa lại. Nhưng nó mới ngạc nhiên làm sao, khi thấy con lừa bé nhỏ ấy khóc, khóc giống hệt một đứa con nít.

Bích nô cô la lớn :

- Này ông đánh xe ! Ông biết có một chuyện lạ lắm không ? Con lừa bé nhỏ này khóc ông ạ.

- Để cho nó khóc vì có phen nó đã được cười rồi.

- Nhưng ai dạy cho nó nói thế ông ? Có phải ông không ?

- Không ! Nó tự học để nói lẩm nhẩm một vài câu vì nó đã từng sống chung đến những ba năm với mấy con chó thông thái.

- Tội nghiệp cho con vật chưa!

Lão lùn tịt nói:

- Thôi! Chúng ta không hơi sức đâu để mất thì giờ mà xem một con lừa khóc. Hãy nhảy lên mông nó mà ngồi. Chúng ta đi đi thôi, vì ban đêm mát trời mà đường thì còn dài lắm.

Bích nô cô vâng lời và tuyệt nhiên nó không nói thêm một câu gì nữa.

Chiếc xe lại tiếp tục chạy và qua ngày hôm sau, lúc mặt trời vừa hé mọc thì đã đến xứ Nô Đùa bình yên vô sự.

Xứ này không giống một xứ nào trên hoàn cầu cả. Dân chúng toàn là con trẻ. Đứa già nhất mười bốn tuổi, và trẻ nhất lên tám.

Các ngã đường, những cuộc vui, những tiếng ồn ào huyên náo có thể làm điên người.

Ở đâu cũng thấy những đứa trẻ nghịch ngợm, đứa thì giương cung để bắn, đứa đánh quần, đứa đá bóng. Có những thằng cỡi ngựa, bịt mắt để cùng nhau trốn bắt.

Có bọn thi nhau chạy đua, hoặc mặc áo hề, mồm ăn bùi nhùi đốt lửa đỏ. Chúng ngâm thơ, hát, nhảy nhào lộn rất nguy hiểm hoặc chỏng hai chân lên trời, dùng tay để đi trên mặt đất. Bọn trẻ cười la, reo hò, kêu gọi nhau, vỗ tay, huýt còi ầm ỹ. Có đứa thì lại bắt chước giống hệt giọng gà mái lúc vừa đẻ trứng.

Thất là ồn ào, hỗn độn như cảnh địa ngục, huyên náo như ma quỷ, khiến người ta phải nhét bông gòn vào tai để khỏi điếc.

Trên tường các nhà đều có những biểu ngữ viết bằng than, chử rất lớn:

- Các trò chơi muôn năm!

- Chúng tôi không thích trường học.

- Đả đảo toán pháp!

Lúc vào thành phố, Bích nô cô và Bạch Lạp cùng các bạn đồng hành của chúng xen lẫn vào với mấy đứa kia. Và chỉ trong chốc lát chúng đã trở nên quen biết và thân thiết với nhau.

Cuộc vui hoàn toàn khắp cả mọi chỗ.

Những buổi đi dạo liên tiếp, cuộc vui này kế đến cuộc vui kia. Giờ và ngày trôi qua, rồi tuần này đến tuần khác, không có một sức mạnh gì giữ lại được.

Mội khi tình cờ gặp Bạch Lạp thì Bích nô cô lại nói:

- Chao ôi! Cuộc đời mới thích thú làm sao!

- Mày thấy tao nói đã đúng chưa? Thế mà mày lại không chịu đi, tao nhớ mày cứ nằng nặc đòi trở về với bà Tiên để mất thì giờ mà học tập. Sở dĩ hôm nay mày khỏi phải khó chịu vì sách vở, vì trường học cũng là nhờ tao cả, nhờ ở lời khuyên răn, ở sự thúc giục của tao, mày rõ chưa?

- Chỉ có tình bằng hữu chân thật mới chịu giúp nhau những việc ích lợi như thế.

- Thật đấy Bạch Lạp ạ! Lúc này sở dĩ tao được hoàn toàn sung sướng cũng là nhờ mày cả. Mày biết không! Nói đến mày, thầy giáo thường bảo tao thế này: “Bích nô cô, con không nên chơi thân với thằng Bạch lạp. Nó là một đứa bạn xấu, nó chỉ được một điều là khuyên con làm bậy thôi.

- Thương hại cho thầy chưa! Bạch Lạp lắc qua lắc lại cái đầu mà trả lời. “Tao biết rõ là lão có ác cảm với tao lắm. Lão thích đặt điều vu khống cho tao. Nhưng tao là người đại lượng nên tao tha cho lão.

- Bích nô cô! Mày rõ mới cao thượng chứ! Nói thế rồi nó ôm thằng kia một cách thân mật và hôn vào trán.

Sống ở xứ thần tiên được năm tháng, chỉ chuyên việc chơi, đùa, ngày này qua ngày khác và không bao giờ nghĩ đến sách vở hay trường học. Nhưng một buổi sáng sớm, Bích nô cô tỉnh giấc. Nó cảm thấy một điều rất kỳ quái khiên nó trở nên buồn rầu, nhưng không phải là vô cớ.

Carlo Collodi

Thằng người gỗ

Chương 32

Bích nô cô mọc tai lừa.

Nó trở thành một con lừa thật và biết kêu hí ho

Điều ký quái ấy là gì nhỉ?

Tôi sẽ nói để các em biết.

Điều kỳ quái ấy là Bích nô cô lúc ngủ dậy, đưa tay lên gãi đầu, và trong lúc gãi đầu nó thấy …

Các em thử đoán xem nó thấy gì?

Nó rất hoảng sợ khi thấy tai nó dài ra có đến một bàn tay. Các em hẳn cũng biết rằng ngay từ lúc ra đời. Thằng người gỗ chỉ có hai tai nhỏ xíu, nhỏ đến nỗi mắt không trông thấy. Giờ các em hãy tưởng tượng nỗi lo sợ của nó khi đưa tay rờ, bỗng nhận thấy tai nó trong đêm vừa qua đã lớn lên một cách ghê gớm.

Nó lập tức chạy đi tìm cái gương để soi, gương không có, nó phải đổ nước vào một cái chậu. Nhưng khi soi mặt, nó trông thấy một hình ảnh mà không đời nào nó muốn nhìn đến. Bóng nó trong nước đã tô điểm thêm một cặp tai lừa đồ sộ.

Các em chắc cũng hiểu thấu những nổi đau khổ, thẹn thùng và thất vọng của Bích nô cô chứ! Nó khóc, nó la, nó đánh mạnh đầu vào tường.

Nó càng thất vọng , tai càng lớn thêm và đầu mọc lông đâm ra tua tủa.

Nghe tiếng thất vọng la hét khát khao của nó, một chú CuLy (giống thú ngủ suốt cả mùa đông) ở tầng trên chạy xuống đi vào phòng.

Thấy Bích nô cô đang trong cơn giận dữ thì nó vội vàng hỏi:

- Ông bạn láng giềng ơi! Ông có điều gì thế?

- Này bạn CuLy, tôi bị bệnh, bệnh nặng quá! Một chứng bệnh làm tôi khiếp sợ. Trông thấy tôi như thế này mà bạn không biết à?

- Chỉ biết sơ sơ thôi!

- Bạn xem thử có phải tôi lên cơn sốt không?

Cu Ly đưa chân mặt đàng trước ra bắt mạch cho Bích nô cô rồi thở dài nói:

- Này bạn, tôi tiếc đã đem lại cho bạn một tin buồn. Bạn đang lên một cơn sốt ghê tởm.

- Sốt gì thế?

- Bạn bị bệnh sốt của giống lừa.

- Tôi chưa từng biết thứ sốt này bao giờ cả.

Tuy Bích nô cô đáp thế, nhưng kỳ thật nó đã đoán biết bệnh của nó.

- Này để tôi nói cho bạn nghe nhé! Bạn nên biết rằng chỉ trong vòng hai tiếng đồng hồ nữa, bạn không còn là một Thằng người gỗ hay một đứa trẻ nữa.

- Thế tôi sẽ thành cái gì?

- Thành một con lừa bằng xương bằng thịt như mấy con lừa thắng trong những cỗ xe chở su và xà lách ra chợ bán.

Bích nô cô than khóc:

- Khốn khổ cho tôi

Nó đưa hai tay ra nắm lấy hai tai, kéo dài và dày vò như tai của một kẻ nào khác.

Cu Ly lại nói:

- Ông bạn ơi! Ông bạn đành phải chịu vậy mà thôi. Từ nay phải đành cam số phận. Sách thánh hiền đã dạy:- “Những đứa trẻ nào lười biếng, khinh khi sách vở, trường học và thầy giáo, suốt ngày chỉ ham chơi đùa lêu lổng, chẳng chóng thì chầy, thế nào cũng hóa thành những con lừa nho nhỏ.”

- Có thật thế không ông bạn?

- Thật lắm chứ! Giờ đây ông bạn có than khóc cũng vô ích. Đáng lẽ ra phải lo liệu từ trước.

- Nhưng có phải lỗi tại tôi đâu! Bạn nên tin rằng: Đây là lỗi tại thằng Bạch Lạp cả.

- Bạch Lạp là ai thế ?

- Một thằng bạn cùng trường với tôi. Tôi đã muốn trở về nhà rồi chứ. Tôi muốn vâng lời mẹ tôi, tôi muốn chăm lo học hành để làm cho thầy giáo được hãnh diễn, nhưng mà Bạch Lạp nó nói: « Sao mà mày lại học hành làm gì thế ? Rõ chán quá ! Sao mày lại thích đi đến trường ? Đi với tao đến xứ Nô Đùa có phải hơn không ? Ở đấy chúng tao không phải học hành gì cả, ở đấy chúng tao vui chơi từ sáng đến tối và bao giờ chúng tao cũng thích thú cả.»

- Thế sao bạn lại nghe theo lời khuyên của thằng bạn xấu ấy ?

- Bởi vì …

- Bởi vì sao ?

- Bởi vì …bạn CuLy ơi ! Bởi vì tôi là một Thằng người gỗ không có trí phán đoán lại không có lương tâm nữa. Nếu tôi có một điểm lương tâm thì không bao giờ tôi bỏ bà Tiên thân mến của tôi mà đi. Bà thương tôi như một người mẹ và đã giúp cho tôi được rất nhiều việc. Trong giờ phút này, đáng lẽ tôi không còn một Thằng người gỗ mà đã thành một đứa trẻ như bao nhiêu đứa trẻ khác. Bây giờ nếu tôi gặp thằng Bạch lạp thì nó hãy coi chừng với tôi, tôi sẽ cho nó một trận mới được.

Thế rồi nó sửa soạn ra đi.

Nhưng khi bước chân ra ngưỡng cửa, sực nhớ lại nó có cặp tai lừa, ló mặt ra trước công chúng nhứ thế thì thẹn lắm, nên nó đã nghĩ ra được một cách. Nó lấy một cái mũ vải trùm lên đầu, kéo sụp xuống tận mang tai, đoạn mới chạy đi tìm thằng Bạch Lạp.

Nó tìm ở ngoài đường, ở những chỗ công cộng, trong các rạp hát, khắp cả mọi nơi nhưng chẳng thấy thằng kia đâu.

Gặp ai nó cũng hỏi thăm, nhưng không ai biết Bạch lạp đâu cả.

Nó đi đến nhà trọ của thằng kia. Khi đến nhà nó liền gõ cửa. Bạch Lạp ở trong nhà hỏi vọng ra :

- Ai đó ?

Bích nô cô đáp :

- Tao đây !

- Đợi một chốc, tao ra mở cửa cho.

Nửa giờ sau, cửa lớn mở, Bích nô cô rất ngạc nhiên lúc bước chân vào, nó cũng trông thấy trên đầu thằng Bạch Lạp một cái mũ vải trùm cả hai tai. Bích nô cô tự thấy được an ủi và nghĩ thầm

- « Có lẽ thằng bạch Lạp cũng mắc một chứng bệnh như mình chứ gì ? Nó cũng bị lên cơn sốt của giống lừa ư ? »

Giả vờ không hay biết gì cả, Bích nô cô mỉm cười hỏi Bạch lạp :

- Mày vẫn như thường luôn chứ ?

- Tao vẫn như thường luôn như con chuột trong chĩnh nếp.

- Có quả thật thế không ?

- Chứ mày bảo tao nói láo làm gì ?

- Xin lỗi mày, chứ tại sao mày lại lấy mũ vải trùm lên hai tai như thế ?

- Thầy thuốc bảo tao phải trùm như vậy vì tao bị đau đầu gối. Còn mày, sao mày cũng lấy mũ trùm kín hai tai ?

- Tao à ? thầy thuốc bảo tao phải trùm như thế này vì tao bị thương ở chân.

- Bích nô cô ! Tội nghiệp cho mày chưa ?

- Bạch lạp ! Tội nghiệp cho mày chưa ?

Nói thế rồi hai đứa yên lặng nhìn nhau lòng đầy nghi kỵ.

Cuối cùng lấy giọng ngọt ngào, Bích nô cô nói với bạn :

- Bạch Lạp ơi ! Tao tò mò muốn biết thử mày có đau tai không ?

- Không ! không đời nào ! Còn mày ?

- Không đời nào ! Nhưng từ mai này, tai tao đã làm cho tao khó chịu.

- Tao cũng đau như mày thế !

- Mày cũng thế à ? Nhưng mày đau tai bên nào ?

- Cả hai. Còn mày ?

- Cũng cả hai tai. Hay là chúng mình cùng chung một bệnh ?

- Tao chỉ sợ thế.

- Này Bạch Lạp ! Mày có thể thi ân cho tao việc này không ?

- Vui lòng lắm chứ ! Tao sẽ hết sức ….

- Mày có thể cho tao xem hai tai của mày được không ?

- Mày muốn xem thì xem, nhưng cho tao xem hai tai của mày trước đã Bích nô cô ạ.

- Không ! Mày đưa cho tao xem trước.

- Không ! Mày cho tao xem hai tai mày trước, rồi tao sẽ đưa tai tao ra.

Thằng người gỗ :

- Chúng ta hãy giao hẹn với nhau như những cặp bạn bè tốt.

- Chúng ta cùng cất mũ lên một lượt. Mày nhận lời không ?

- Nhận lời.

- Này nhé ! Này !

- Bích nô cô dọng dạc đếm :

- Một … hai … ba !

Đến tiếng « ba » cả hai cùng cất mũ tung lên giữa không khí.

Một tấn tuồng không thật thì cũng có vẻ khó tin. Nghĩa là Bích nô cô và Bạch Lạp đứa nọ trông thấy đứa kia đau khổ, vì gặp điều chẳng may, đáng lã chúng thẹn thùng, buồn bã khi đưa cặp tai to ấy lớn cho nhau coi, nhưng sau khi nhăn nhăn, nhó nhó, chúng bỗng bật cười lên, cười như nắt nẻ.

Chúng cười, cười như điên như dại, nhưng trong lúc đang cười một cách vui vẻ như thế, thì Bạch lạp tự nhiên dịu hẳn. Nó chếnh choáng như say rượu, sắc da bỗng nhiên thay đổi. Nó nói với bạn nó :

- Bích nô cô ! Mày cứu tao với !

- Gì thế mày ?

- Tao thấy không sao đứng vững được nữa.

Bích nô cô vừa la, vừa khóc, dẫm hai chân và la lớn :

- Tao cũng không sao đứng vững được.

Trong khi nói với nhau như thế thì cả hai gập mình xuống đất đi cả hai tay lẫn hai chân. Chúng xây quanh, và chạy khắp trong phòng. Lúc chúng chạy thì mặt chúng dài ra và miệng hóa thành mõm, thân hình sinh một lớp da xám nhạt có vằn đen.

Nhưng hai thằng vô phúc này bị đau đớn hơn cả là lúc chúng mọc đuôi.

Vừa thẹn thùng vừa đau khổ, chúng định than khóc cho số phận. Chúng đừng than khóc có hơn không ? Vì tiếng nói của chúng bỗng hóa thành những tiếng rống ghê rợn cất lên một loạt : hí hô … hí hô …

Khi ấy, ở ngoài có tiếng gõ cửa và có tiếng hỏi :

- Mở cửa ! tao là gã lùn tịt, gã đánh xe đã đem chúng mày đến xứ này đây. Mở cửa mau không thì chúng mày hãy coi chừng !

Carlo Collodi

Thằng người gỗ

Dịch giả: Bửu Kế

Chương 33

Bích nô cô hoá thành lừa bị đem ra chợ bán.

Thấy cửa không chịu mở, gã đánh xe lấy chân nện một cái rất mạnh.

Khi vào trong nhà rồi, gã nói với Bích nô cô và Bạch lạp, giọng bao giờ cũng vẫn vui vẻ.

- Này các con ! Các con cũng biết kêu h í hô đấy ư ? Ta nhận ngay được tiếng của các con nên ta đến đây !

Nghe nói thế, hai con lừa luống cuống và ngờ nghệch, đầu đưa lắt lư, tai cụp xuống, đuôi lòng thòng giữa hai cẳng.

Trước tiên, lão lùn tịt vuốt ve và rờ rịt chúng. Đoạn gã lấy một cái bàn chải lại, chải mãi thành thử lông của hai con lừa láng hệt như gương. Gã tròng một cái giây thừng vào cổ chúng, giắt ra chợ để bán, hy vọng kiếm được một số lời kha khá.

Người mua thật không hiếm. Bạch Lạp thì bán cho một người nhà quê vừa mới chết mất một con lừa từ hôm qua.

Còn Bích nô cô thì một ông chủ xiếc mua nó về tập cho nó nhảy như những con vật khác trong đoàn.

Giờ đây chắc các em cũng đã hiểu. Gã lùn tịt ấy làm nghề gì chứ ?

Gã yêu quái tàn ác này gương mặt hiền lành như sữa và mật ong, thỉnh thoảng lại đánh xe đi một vòng. Trong lúc đi đường gã lại dùng những lời hứa hẹn tốt đẹp, những lời tán tỉnh để dụ dỗ những đứa trẻ lười biếng, ghét sách vở và trường học, để chở chúng đến xứ Nô Đùa, khiến chúng có bao nhiêu thì giờ quý báu đều tiêu phí vào việc la hét vui đùa. Cứ mãi mãi nô đùa không bao giờ học hành lấy một chữ, những đứa con nít bị phĩnh phờ này rốt cuộc hóa thành những con lừa thật sự.

Gã lùn tịt thích chí và tự lấy làm bằng lòng lắm. Lão trở thành chủ nhân của những con lừa ấy, đem chúng ra bán ở các chợ. Nhờ thế chỉ trong có mấy năm lão đã trở thành triệu phú.

Cuộc đời của Bạch Lạp rồi sao tôi không biết, nhưng tôi chỉ biết Bích nô cô, ban đầu đã chịu một cảnh huống rất khổ cực nặng nề.

Lúc đem Bích nô cô vào chuồng, ông chủ lấy rơm bỏ đầy cả máng. Nhưng vừa mới ăn một nhúm, Bích nô cô vội khạc ra.

Ông chủ liền la nó và lấy cỏ khô bỏ vào máng. Cỏ khô cũng không làm cho Bích nô cô ưa thích. Ông nổi giận quát :

- A ! Cỏ khô mày cũng không thích hử ? Lừa ơi Để tao xem thử có phải mày có những tính thất thường không ? Tao biết cách làm cho mày mất hết những tính ấy.

Muốn sửa cho nó một mẻ, ông lấy roi quất vào chân.

Đau quá, Bích nô cô khóc và hí lên.

Nó hí như thế này :

- Tôi không thể nào tiêu hóa nỗi thừ rơm này.

Ông chủ hiểu tiếng lừa rất giỏi, đáp lại :

- Thế thì mảy hãy ăn cỏ khô.

- Hi …hô. Cỏ khô cũng làm tôi đau bụng.

Ông chủ càng nổi giận, đánh cho nó một lần nữa và nói :

Mày tưởng rằng một con lừa như mày phải ăn đến gà hầm sao ?

Bị sửa thêm mẻ thứ hai này, Bích nô cô đã khôn ngoan, liền dịu ngay lập tức, và giữ vẻ yên lặng.

Lúc cửa chuồng đã đóng, Bích nô cô chỉ còn lại một mình. Không ăn đã lâu, nên nó thấy đói. Cơn đói bắt nó ngáp. Trong khi ngáp nó há rộng mồm ra như cả một cái lò lớn.

Trong máng cũng chẳng có vật gì ngon hơn, nên nó đành chịu nhai một ít cỏ khô. Nó nhai mãi, nhai mãi, nhai rất lâu rối mới nhắm mắt nuốt ựt một cái.

Nó bảo thầm :

- Cỏ khô này cũng được đấy ! Nhưng mà mình cứ tiếp tục đi học thì vẫn hơn. Trong giờ này, đáng lẽ mình được ăn một miếng bánh nóng và một lát lạp xưởng, thì mình lại phải nhai cỏ khô

Ngày hôm sau, khi tỉnh giấc, Bích nô cô xem trong máng có còn tí cỏ khô nào không. Nhưng đã sạch cả, vì nó đã ăn hết ngay từ lúc ban đêm.

Nó ngoạm một nạm rơm không giống cơm mà cũng không giống bún.

- « Chao ôi ! Hoạn nạn của ta ít ra cũng là một bài học cho những đứa trẻ không biết vâng lời, không thích làm việc. Chao ôi ! Chao ôi ! »

Ông chủ lúc ấy bước vào chuồng lừa, la nó :

- Thôi bớt bớt đi ! Đừng có chao ôi nữa. Con lừa bé nhỏ kia, mày tưởng tao mua mày về đây chỉ cốt cho mày ăn và uống thôi ư ? tao mua mày về là để cho mày làm việc, để mày làm ra tiền cho tao. Phải can đảm lên ! Hãy đi với tao vào rạp xiếc, tao sẽ bày cách cho mày nhảy qua vòng và nhảy các điệu nhảy khác, hai chưn sau đứng dựng thẳng lên.

Dù muốn dù không, Bích nô cô cũng phải tập những điệu chủ dạy. Nó mất hết ba tháng để tập và phải nhận lấy những lằn roi đến nứt da.

Cuối cùng cả là đến ngày mà chủ nhật của Bích nô cô cho quảng cáo một cuộc biểu diễn hết sức ly kỳ. Chương trình bằng giấy ngũ sắc dán khắp cả các ngõ đường cho mọi người biết như sau :

ĐẠI DẠ HỘI

Hôm nay sẽ có các tài tử.

Những con ngựa của đoàn nhảy và đóng trò như thường lệ.

Lần đầu tiên người ta thấy LỪA BÍCH NÔ CÔ

tức

NGÔI SAO CỦA NHỮNG LỐI NHẢY.

Rạp sẽ thắp đèn sáng như ban ngày.

Các em biết không ? Hôm đó, một tiếng đồng hồ trước giờ khai diễn, rạp đã chật cả người.

Không thừa lấy một chỗ từ hạng cao đến hạnh thấp. Dù bỏ vàng ra cũng không kiếm được một chỗ nữa. Trên sàng gác, bọn con nít cả trai lẫn gái đủ các cỡ tuổi chờ xem cho được Bích nô cô nhảy.

Xong lớp đầu, ông chủ gánh xiếc mặc áo đen, quần cụt trắng, đi giày ống bằng thứ da mịn, bước ra trước khán giả đông đúc, cúi đầu nói mấy lời khóac lác như sau:

Thưa quý khán giả

Thưa quý Ông, quý Bà

Kẻ hèn mọn này trong lúc di ngang qua châu thành văn vật này, lấy làm vui mừng và hân hạnh được biểu diễn trước các Ngài khán giả cao quý một con lừa danh tiếng, đã từng có cái hân hạnh phô bày những điệu nhảy múa trước Hoàng Đế và các triều đình ở Âu Châu.

Chúng tôi xin cảm tạ các Ngài đến xem để khuyến khích chúng tôi!

Ông chủ nói xong, những tiếng cười, những tràng vỗ tay vang lên gấp bội, rào rào như cả một cơn bão táp.

Lừa Bích nô cô thắng vào một bộ y phục đặc biệt sang trọng: một cái giây cương mới bằng thứ da láng, có những cái vòng, những cái hình chạm nổi bằng đồng lấp lánh. Mỗi bên tai lừa đều cắm một cái hoa trà màu trắng. Lông gáy của nó chải rất đẹp, đánh thành từng lọn thắt nơ lụa hồng.

Nó mang trên mình một tấm băng bằng vàng và bạc, lông đuôi lại thắt những giải nhung xanh.

Nói tóm lại thì thật là một con lừa xinh quá.

Ông chủ xiếc lại một lần nữa giới thiệu với khán giả:

- Chúng tôi xin thú thật là đã thắng bao nhiêu điều khó khăn để dạy dỗ và luyện tập con vật này mà chúng tôi đã bắt được trong lúc nó đang tự do ăn cỏ từ ngọn núi này qua ngọn núi khác ở các cánh đồng miền nhiệt đới.

Xin các Ngài hãy nhìn cặp mắt “rừng rú” của nó. Chúng tôi đã kiếm hết mọi cách để dạy dỗ nó nhưng thảy đều vô hiệu nên phải dùng đến roi vọt. Nhưng lòng nhân từ của chúng tôi chỉ làm cho nó giảm bớt tình thân mật. Rồi thì càng ngày, nó càng sinh ác cảm đối với chúng tôi.

Một hôm, tôi nhận thấy trên xương sọ nó có một cái bướu bằng xương mà viện Khoa học Pháp quốc đã công nhận đó là một bộ phận phát sinh tóc và có biệt tài về khoa nhảy. Vì vậy nên không những chúng tôi tập cho nó nhảy qua những cái vòng tròn mà lại còn dạy cho nó những điệu nhảy hoàn toàn nữa.

Xin quý Ngài thưởng thức để xét đoán tài nghệ nó. Và trước khi quý Ngài được rõ tài nghệ, chúng tôi có lời mời quý Ngài chiều mai hãy đến dự buổi diễn của chúng tôi. Nhưng trong tiết mưa này, những trận mưa có thể xảy đến nên chúng tôi dời buổi diễn buổi chiều vào lúc mười một giờ trưa.

Nói dứt, ông chủ xiếc cuối đầu lễ phép chào khán giả, các ông, các bà và các cô, các cậu.

Bích nô cô rất dễ bảo, quỳ hai chân trước, gục xuống cho đến lúc chủ nó nhịp ngọn roi và ra lệnh đi bước một.

Tức thì Bích nô cô đứng thẳng bốn chưn dậy, theo nhịp, đi bước một vòng quanh sân khấu.

- Đi nước kiệu!

Vâng lời điều khiển, Bích nô cô đì nước kiệu.

- Phi nước đại.

Trong lúc nó đang phi như một con ngựa rừng, thì ông chủ đưa tay lên trời bắn một phát súng lục.

Nghe tiếng nổ, con lừa bé nhỏ giả vờ bị thương, bổ nhào xuống nằm dài giữa sân khấu như là nó đã chết thật. Lúc nó đứng dậy thì những tiếng vỗ tay, những tiếng la hét vang ầm lên tận chín tầng xanh.

Lẽ tất nhiên, Lừa ta ngẩng đầu lên nhìn và khi nhìn nó thấy trên hàng ghế thượng hạng một người đàn bà đẹp, có đeo một sợi giây chuyền nơi cổ, đầu sợi giây chuyền có một cái tượng nho nhỏ, trên tượng có vẻ hình Thằng người gỗ.

- Hình ấy là hình ta! Còn bà ấy là bà Tiên.

Bích nô cô tự nhủ như thế, vì nó nhận được bà Tiên ngay.

Mừng quá không thể tự kiềm chế nổi, nó cất tiếng kêu :

- Mẹ Tiên của con ơi ! Mẹ Tiên ơi !

Nhưng tự mồm nó không phải bật ra tiếng người mà lại những tiếng hí ..hô vang dội và kéo dài ra, khiến khán giả, nhất là bọn trẻ đều cười rộ. Ông chủ muốn dạy cho nó và bảo cho nó hiểu là không nên hí trước khán giả, nên đã lấy cái roi nện vào mũi nó một cái.

Con lừa đưa lưỡi ra liếm mũi nó giây phút cho bớt đau, nhưng đến khi ngẩng đầu lên nhìn hàng ghế thượng hạng thì thấy đã trống không và bà Tiên đã đi mất.

Nó như mất hết tinh thần, mắt đầy lệ, thổn thức khóc. Thế mà không một người nào hay biết ? Ông chủ nó lại càng vô tâm hơn nữa, nên đã nhịp cái roi để ra lệnh :

- Gắng lên Bích nô cô ! giờ này hãy tỏ cho khán giả biết là mày biết nhảy vòng.

Bích nô cô ướm thử đôi ba lần, nhưng lần nào, chạy đến vòng nó cũng chui xuống dưới để chạy qua. Và nó thấy như thế vẫn dễ chịu hơn là nhảy xuyên qua vòng. Cuối cùng, rồi nó cũng nhảy qua.

Nhưng khổ thay, hai chưn sau nó vướng vào cái vòng, làm nó ngã chúi ra đằng trước, sức nạng của tấm thân nó đè mạnh xuống chưn.

Lúc đứng dậy thì nó bị què và khó nhọc lắm mới đi vào chuồng được.

- Bích nô cô ! Chúng tôi tôi muốn xem Bích nô cô diễn trò ! Hoan họ Bích nô cô !

Bọn trẻ la lớn. Chúng cảm động vì việc không may đã xảy đến cho con vật.

Nhưng trong hôm đó, con lừa bé nhỏ không còn trở ra đóng trò nữa.

Sáng hôm sau, vị thú y khám Bích nô cô xong, tuyên bố là nó phải chịu què suốt đời.

Ông chủ gánh xiếc nói với gã giữ lừa :

- Anh bảo một con lừa què thì tôi còn dùng làm gì nữa ? Chỉ tốn thêm một miệng ăn thôi. Anh hãy đem nó ra chợ mà bán quách nó đi !

Ra đến chợ, tức thì có người mua ngay. Lão này hỏi gã giữ lừa :

- Anh muốn bán con lừa què này là bao nhiêu ?

- Hai chục quan.

- Tôi trả hai mươi xu đấy ! Anh đừng tưởng tôi có ý mua nó về để bắt làm việc. Tôi chỉ cốt dùng bộ da của nó mà thôi. Tôi muốn làm một cái trống cho ban nhạc làng tôi !

Lúc trao xong hai mươi xu, lão mua lừa giắt nó đến một tảng núi đá ở bên bờ biển. Lão cột vào cổ lừa một viên đá, đoạn dùng giây thừng cột bốn cẳng lừa. Khi đã giữ đầu mút giây, gã đẩy mạnh Lừa xuống nước.

Bích nô cô mang viên đá ở cổ, chìm thẳng xuống đáy nước. Lão mua lừa, tay vẫn giữ chặt đầu giây, ngồi trên núi đá, chờ Lừa thật chết đuối, rồi sẽ kéo lên để lột da.