Chiếc Chìa Khoá Vàng

Buratino suýt chết vì dại dột.

Cha Carlo may cho nó bộ quần áo bằng giấy màu,

và mua cho nó quyển sách vỡ lòng

Sau khi xảy ra chuyện không hay với bác dế mèn, Bu-ra-tinô thấy ở trong buồng buồn quá. Ngày hôm ấy, nó thấy dài đằng đẵng, mãi không tối. Dạ dày thằng bé cũng thấy xốn xang. Buratino nhắm nghiền mắt lại và bỗng thấy một con gà quay nằm gọn thon lỏn trong một cái đĩa. Tức khắc nó mở choàng mắt ra, gà và đĩa biến đâu mất. Buratino nhắm mắt, nó lại trông thấy cái đĩa; lần này nó thấy nửa đĩa đầy ắp bánh, nửa đĩa đầy mứt quả thơm ngon. Nó lại mở mắt:

chẳng thấy đĩa với bánh cùng mứt đâu cả.

Bấy giờ nó mới biết là mắt nó hoa vì bụng đói cồn cào. Nó liền nhảy ra phía lò sưởi, thọc mũi vào cái chảo đang sôi trên ngọn lửa.

Nhưng mũi nó chọc thủng cả chảo vì lò lửa, khói với chảo chỉ là những hình mà bác Carlo vẽ trên một tấm vải cũ. Buratino rút mũi ra, nhìn qua lỗ hổng. Đằng sau tấm vải, trong tường hình như có một cái cửa con, nhưng mạng nhện che kín không thấy gì hết.

Buratino đi sục sạo khắp các xó, mong kiếm được mẩu bánh hay cái xương gà nào mèo nhá thừa còn sót. Nhưng chao ôi! Nhà bác Carlo chả còn tí gì dành cho bữa cơm tối. Bỗng Buratino thấy một quả trứng gà trong vỏ bào. Nó vớ lấy đặt trên lề cửa sổ rồi lấy mũi gõ vào vỏ trứng kêu:

tốc, tốc, tốc. Vỏ trứng vỡ tan. Một tiếng kêu trong trứng bật ra.

- Cám ơn chú bé gỗ nhé! Một chú gà con nhảy tót ra, mắt long lanh, đuôi chỉ có một dúm lông tơ.

- Thôi chào chú bé nhé. Mẹ tớ chờ ngoài sân lâu lắm rồi. Chú gà vụt qua cửa sổ, bay mất.

- Ối trời ơi, ối trời ơi! Đói quá đi mất!....

Trời bắt đầu tối. Căn buồng tối sầm lại. Buratino ngồi bệt xuống cạnh đống lửa vẽ trên tường, kiến bò bụng vì đói quá. Chú bé trông thấy một cái đầu con gì to tướng từ dưới đất chui lên phía dưới cầu thang. Một con vật màu tro xám, chân ngắn cùn cũn, trườn lên, đánh hơi rồi thò hẳn ra. Nó từ từ bò lại phía vỏ bào rồi chui tọt vào bồ, đánh hơi, sục sạo, ra vẻ tức giận lắm; nó bới vỏ bào kêu sột soạt. Chắc hẳn là nó tìm cái trứng Buratino vừa đập vỡ.

Nó chui ra khỏi bồ, tiến đến gần Buratino. Nó ngửi ngửi chú bé, mũi dúm lại; mũi nó đã đen trùi trũi lại điểm mỗi bên bốn cái râu dài. Nhưng, chẳng đánh hơi thấy mùi gì ngon lành, nó liền bỏ đi, kéo lê thê cái đuôi ở đằng sau. Trông thấy cái đuôi mà ngứa ngáy cả chân tay! Buratino chỉ muốn kéo lấy cái đuôi mà nghịch. thế là Buratino chẳng ngần ngại gì mà không nghịch. Con vật ấy là lão chuột già Susara độc ác có tiếng. Lão chuột hoảng quá, chạy bổ về phía cầu thang, lôi theo cả chú bé gỗ. Lão chuột biết là chính cái chú bé gỗ ấy trêu nó thì nó quay ngoắt lại, giận giữ nhảy xổ vào hòng cắn lấy cổ chú. Bây giờ đến lượt Buratino sợ hết hồn. Chú ta buông vội tay ra, nhảy tót lên ghế; gớm, cái đuôi sao lạnh thế!

Chuột già đuổi theo. Buratino lại nhảy lên lề cửa sổ. Chuột vẫn đuổi gấp theo sau. Buratino lấy hết sức nhảy một bước qua cái bàn. Chuột nhảy theo... Thế là nó tóm lấy cổ Buratino, vật chú ngã xuống, răng cặp chặt lấy cổ rồi nhảy xuống đất, lôi chú xềnh xệch xuống gầm cầu thang. Buratino chỉ kịp hét lên mấy tiếng:

- Cha ơi! Cha Carlo ơi!

Một tiếng trả lời:

- Ta đây, con ơi!

Cửa mở toang, bác Carlo bước vào. Bác tụt luôn chiếc giày đi ở chân, ném trúng con chuột. Lão chuột Susara buông bé gỗ ra, nghiến răng, lủi mất. Bác Carlo đỡ Buratino dậy, miệng lầm bầm nói:

- Thấy chưa, con dại dột quá! Bác coi kỹ thằng bé xem nó có bị thương không. Bác đặt nó ngồi trong lòng, móc túi lấy ra một củ hành rồi bóc vỏ:

- Này con, ăn đi.

Buratino ngoạm lấy củ hành, nhai rau ráu. Rồi nó giụi đầu vào cái má ram ráp của bác Carlo nói:

- Cha ạ, từ nay con sẽ ngoan, hết sức ngoan... Bác dế mèn khuyên con nên đi học.

- Thế à? Thế thì hay lắm con ạ.

- Nhưng cha này, con trần trụi, áo quần chẳng có, lại toàn bằng gỗ, trẻ con ở trường nó chế con mất thôi!

Bác Carlo gãi gãi cái cằm lởm chởm râu, bảo nó:

- Con nói phải đấy. Bác châm đèn, lấy kéo, lấy hồ và mấy mảnh giấy màu. Bác cắt và dán một cái áo màu hạt dẻ nhỏ xíu và cái quần đùi màu xanh tươi. Bác lấy miếng da ở giày cũ khâu một đôi giày cho Buratino. Rồi lại cắt chiếc bít tất cũ làm một cái mũ có núm. Bác mặc quần áo cho Buratino, bảo nó:

- Đấy, quần áo đủ cả rồi nhé. Phải cho ngoan đấy. Buratino thưa:

- Cha ạ, thế không có sách vỡ lòng thì đi học làm sao được?

- À, à... con nói phải đấy.

Bác Carlo gãi gãi đầu. Bác lấy cái áo cũ độc nhất của bác, vắt lên vai, rồi ra phố. Một lát sau, bác trở về, tay cầm một quyển sách vỡ lòng, nhưng áo không còn nữa. Sách in những chữ to tướng, có nhiều tranh ảnh rất vui. Bác bảo Buratino:

- Đây, sách vỡ lòng của con đây. Học cho ngoan, con nhé.

- Thế áo của cha đâu?

- Áo ấy à? Cha bán rồi... Nhưng không sao, cha không mặc áo cũng được... Cốt là con được sung sướng.

Buratino giụi mũi vào hai bàn tay bác, nó nói:

-Con đi học rồi ngày sau lớn lên, con mua đền cha một nghìn cái áo mới rõ đẹp...

Thế là cái buổi tối đầu tiên ra đời, Buratino mong muốn sống ngoan ngoãn, theo lời khuyên của bác dế mèn.

ALECXEI TOLXTOI

Chiếc chìa khoá vàng

Chương 6

Buratino bán quyển sách vỡ lòng,

để mua một cái vé xem múa rối

Sáng hôm sau, Buratino cho sách vào một cái túi con rồi chạy đi học. Dọc đường, nó chẳng để mắt nhìn quà bánh bày trong các tủ hàng:

nào bánh bích quy mật ong, nào bánh ngọt, cả những con gà bằng đường phèn cắm vào que nữa. Nó cũng chẳng thiết nhìn bọn trẻ con thả diều... Mèo vằn Badilio chạy ngang qua phố, nó cũng chẳng thèm tóm lấy đuôi mà kéo. Càng đến gần trường, Buratino càng nghe rõ tiếng nhạc hình như từ phía bờ biển Địa Trung Hải vọng tới. Tiếng sáo véo von:

pì! pí! pi! Tiếng viô- lông:

là la lá la! Chũm chọe:

chập cheng, chập cheng! Trống kêu:

bung bung! Đi đến trường thì phải rẽ tay phải. Tiếng âm nhạc thì ở phía tay trái. Không hiểu sao chân Bu-rati-nô lại vấp phải gì đấy và cứ tiến về phía có tiếng nhạc.

- Pì, pí, pi!

- Chập cheng! Lá la! Chập cheng! Lá lạ..

- Bung bung!

Buratino nói to một mình:

- Trường chả biến đi đâu được mà sợ. Mình ra ngó qua, nghe kèn trống một lúc rồi chạy đến lớp cũng vừa.

Thế là ba chân bốn cẳng, nó chạy ra phía bờ biển. Nó thấy một gánh hát rong căng rạp vải, cờ xanh đỏ bay phấp phới theo gió biển. Bốn nhạc sĩ vừa chơi đàn vừa rún rẩy trên một cái bục. Bên dưới, một người đàn bà to béo tươi cười ngồi bán vé. Trước cửa rạp, vô số người tụ tập:

nào con trai, con gái, lính tráng, các bác bán nước quả, các chị vú em bế em bé, lính cứu hoả, bác đưa thư. Tất cả đều ngước mắt đọc một tờ quảng cáo lớn:

Rạp múa rối Chỉ diễn một buổi Nhanh nhanh kẻo hết! Nhanh nhanh kẻo hết! Nhanh nhanh kẻo hết! Buratino kéo vạt áo một thằng bé:

- Cậu này, cậu có biết mấy xu một vé không?

Chú bé kia từ từ trả lời qua kẽ răng:

- Bốn xu, chú bé gỗ ạ.

- Cậu a..... thế này này... tớ quên mất ví ở nhà rồi... Cậu cho tớ vay bốn xu có được không?

Cậu bé kia huýt sáo khinh bỉ:

- Đồ ngốc!

Buratino khóc lóc van nài:

- Tớ thèm xem múa rối quá. Hay là tớ bán cho cậu cái áo đẹp này bốn xu nhé. .. - Áo giấy mà bốn xu à? Thôi đi, tìm thằng ngốc khác mà bán.

- Thế cái mũ xinh xinh của tớ vậy...

- Mũ này ấy à? Có để mà đi vớt nòng nọc... Thôi đi mà tìm thằng ngốc khác.

Buratino thèm xem quá, mũi nó lạnh toát lại.

- Này cậu, hay cậu lấy quyển vở vỡ lòng này, bốn xu thôi...

- Có tranh không?

- Khối tranh đẹp, lại có cả chữ to tướng nữa.

Cậu bé kia cầm lấy sách, đành lòng đếm bốn xu đưa cho Buratino:

- Được, thế đưa sách đây.

Buratino chạy vội tới bà béo tươi cười, hét to:

- Bà ơi, bán cho cháu một cái vé xem múa rối, cho cháu hàng ghế đầu ấy.